Stacja Dywagacja

Świat randek i miłosci robi się coraz bardziej skomplikowany! Spieszymy z pomocą i nowym (drugim już!) zestawem najnowszych zjawisk i trendów. Omawiamy takie pojęcia jak chalance, golden retriver boyfriend, black cat energy czy friendfluence. Część z nich pochodzi z tegorocznego raportu "Year in Swipe" wydanego przez Tindera, który wskazuje, że świat relacji i randek będzie się zmieniał w dobrą stronę. Coraz bardziej doceniana będzie szczerość w kwestii naszych oczekiwań i preferencji. Niech to nas jednak nie uśpi, wciąż trzeba być czujnym, bo brudne zagrywki i nieuczciwe chwyty związkowe czają się tuż za rogiem!

Przypominamy, że w poprzednim odcinku omawialiśmy inne pojęcia i dywagowaliśmy na temat tego, dlaczego tak dziś wygląda randkowanie. Druga część randkowo-miłosnego słownika przed Wami. Zachęcamy do słuchania!

0:00 Wstęp
3:15 Chalance
7:24 Clear Coding
9:42 Koniec chemii między ludźmi
12:02 Wild Flowering
14:31 Friendfluence
18:59 Shrecking
20:54 Sledging
22:37 Cloutlighting
26:18 Monkey-barring
27:55 Golden Retriever Energy
32:27 Black Cat Energy
34:43 Bangsying
36:25 Groundhogging

Ghosting, gaslighting, breadcrumbing, pocketing… jeszcze niedawno wystarczyło powiedzieć „zerwał kontakt” albo „manipuluje mną”. Dziś mamy osobne słowa na dziesiątki randkowych sytuacji i ciągle powstają kolejne.

Bierzemy na warsztat 25 terminów z tego nowego języka miłości. Za każdym stoi jakieś ciekawe zjawisko, zmyślna obserwacja oraz miliony mniejszych albo większych dram i dramatów. Część z nich to już klasyka, a część pewnie Was zaskoczy, nawet jeśli Tinder nie jest Wam obcy.

A niektóre doczekały się prawdziwych badań naukowych! Niektóre mają nawet własne, zwalidowane skale pomiarowe. Sprawdzimy to i poszukamy odpowiedzi na pytanie, dlaczego ten randkowy słownik tak szybko puchnie. I z czym dziś mamy najwięcej problemów podczas randkowania. Bo kiedy potrafimy rozpoznać i nazwać pewne toksyczne zagrywki, trudniej się na nie nabrać.

Pierwsza część randkowo-miłosnego słownika przed Wami.

Zapraszamy do słuchania.

0:00 Słownik epoki Tindera

5:24 Ghosting

8:20 Zombieing i caspering

9:45 Paperclipping

11:22 Gaslighting

14:25 Ghostlighting

15:15 Breadcrumbing

17:55 Benching i coockie jarring

19:04 Cushioning

20:25 Roaching

22:35 Curving

24:21 Orbiting i haunting

25:45 Beta orbiter

27:21 Catfishing

30:05 True casting

31:09 Woke fishing

33:37 Cuffing season

34:16 Love bombing

35:18 AI situationship

37:55 Future faking

39:06 Gatsbying

40:51 Pocketing i stashing

42:39 Unikowy styl przywiązania

Czytając czy słuchając na temat środowiska inceli (od sformułowania "involuntary celibate", czyli faceci nie z własnej woli żyjący w celibacie) łatwo można ulec stereotypom. Ot niewielka, sfrustrowana grupka mało atrakcyjnych mężczyzn, którzy wzajemnie się nakręcają w swojej nienawiści do kobiet, które to z kolei są nastawione do nich, delikatnie mówiąc, negatywnie. Postanowiliśmy jednak poszperać w badaniach, żeby odpowiedzieć sobie na różne pytania: skąd biorą się incele i co o nich wiemy? Czy wzajemnie się nakręcają w swoich poglądach? Czy są ludzie, którzy mają predyspozycje do tego, żeby nimi zostać, inne niż mało atrakcyjny wygląd?

Okazuje się, że badań było sporo, ale trafiliśmy na prawdziwą perełkę, która sięga znacznie głębiej i bardziej wnikliwi. I okazuje się, że to co nam się wydaje, w przypadku tej grupy, niekiedy jest bardzo, ale to bardzo dalekie od rzeczywistości.

W tym odcinku zabierzemy Was w podróż po świecie frustracji, złości, nienawiści czy agresji. Będzie to jednak również droga przez ból, choroby psychiczne, traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa czy niemożność działania. Droga kręta, z której bardzo łatwo jest zboczyć w stronę przesądów czy uogólnień. Jeśli chcesz dowiedzieć się co odkryli badacze, zapraszamy do wysłuchania.
Wspomniane badanie: The Dual Pathways Hypothesis of Incel Harm: A Model of Harmful Attitudes and Beliefs Among Involuntary Celibates - Costello, Whittaker, Thomas (2025)

0:00 Jak zostać incelem

4:21 Incel to nie red pill

7:09 Dwie ścieżki do bycia incelem

11:09 Ideologia incelska

13.12 Wyniki badań - cechy

22:29 Wyniki badań - ideologia

24:58 Kto jest wrogiem inceli

28:15 Wnioski

Są uczucia, które nie mają w języku polskim nazwy, a powinny. Zresztą nie tylko uczucia. Czasem dopiero poznając odpowiednie słowo, odkrywamy, co tak naprawdę cały czas przeżywaliśmy i co z tym możemy zrobić.

To nie jest lista typu Top 10 naszych ulubionych, najciekawszych czy najpotrzebniejszych tego typu słów. To lista bardzo osobista, która powstała podczas rozmyślań nad tym, co jest w życiu ważne, jak się życiem cieszyć, nawet gdy nie wszystko jest idealne, jak sobie radzić ze smutkiem i rozpaczą. I o podróżach. Także idealny odcinek na wakacje :) Tym bardziej, że tym razem nie skupiamy się na badaniach i tym, co nauka mówi o tych wszystkich emocjach, a na tym jak wygląda ich doświadczanie i przeżywanie. Odwołujemy się do innych języków oraz do pełnego niezwykłych wglądów w naturę człowieka Dictionary of Obscure Sorrows.

Zapraszamy!

0:00 Dictionary of obscure sorrows

1:50 Waldozja

4:04 Petrichor

5:55 Stawić czoła rozpaczy

10:40 Idle wild

13:00 Merrenness

14:07 Ambedo

17:32 Gökotta

18:29 Amor fati

20:22 Nishkama karma

21:06 Michikusa

22:15 Zielschmerz

22:53 Awesome

28:47 Kairosclerosis

30:04 Onizm

33:28 Vulture shock

34:17 Occhiolism

35:07 Sonder

37:59 Accidental contact high

40:04 Rückkehrunruhe

41:04 Zugunruhe

43:32 Moc słów

W czasach, gdy coraz więcej spraw załatwiamy online, coraz więcej czasu spędzamy w pracy i samochodzie, często brakuje nam czegoś jeszcze - tzw. miejsc trzecich.

Dlaczego Starbucks walczył o etykietę trzeciego miejsca i przegrał? Jaka była ukryta rola betonozy na rynkach polskich miast i miasteczek? Dlaczego trzecie miejsca mogą być infrastrukturą szczęścia (w wielu miastach znikającą)?

Przyjrzymy się fascynującym badaniom pokazującym ich wpływ na samopoczucie, poczucie przynależności, zdrowie psychiczne i jakość życia. Zastanowimy się także, dlaczego ich znikanie może być jednym z niewidzialnych elementów układanki wyjaśniającej wzrost samotności i depresji.

Ale siła miejsc trzecich jest znacznie większa, niż mogłoby się wydawać. Pomagają nawet tym, którzy z nich nie korzystają - wzmacniają więzi społeczne, budują odporność społeczności na kryzysy. Ich likwidacja to prosty przepis na przemianę społeczeństwa w zbiór obcych sobie jednostek.

Z ekonomicznego punktu widzenia wydają się nieopłacalne. Z ludzkiego - są bezcenne.

Ale czym właściwie są trzecie miejsca? Zapraszamy do wysłuchania 62. odcinka podcastu Stacja Dywagacja.

Badanie przytaczane w odcinku: https://www.medrxiv.org/content/10.64898/2026.03.12.26348188v1.full

00:00 Wspomnienia dziadka Huberta

1:30 Co to są miejsca trzecie?

3:43 Co to są nie-miejsca?

4:53 Dlaczego Starbucks to nie trzecie miejsce?

10:40 Czemu trzecie miejsca są takie ważne?

13.48 Czemu trzecie miejsca znikają?

17:16 Wykluczenie młodzieży

22:56 Badania wpływu miejsc trzecich na ludzi

33:12 Rola trzecich miejsc w budowaniu odporności na kryzysy

Czy small talk może być realnym lekarstwem na samotność? W odcinku rozmontowujemy na czynniki pierwsze zjawisko słabych więzi: luźnych relacji z sąsiadem, fryzjerem, kolegą z siłowni itp. Okazuje się, że mózg traktuje takie kontakty dużo poważniej, niż nam się wydaje. Przez większość ewolucji bycie poza grupą oznaczało zagrożenie życia, więc nasz układ nerwowy cały czas skanuje otoczenie pod kątem sygnałów typu „czy jestem częścią stada?”. Kiedy tych sygnałów brakuje, rośnie poziom stresu i czujności na potencjalne (zazwyczaj nierealne) zagrożenia. A odrzucenie społeczne wręcz aktywuje te same obszary mózgu co fizyczny ból. I teraz najciekawsze: żeby sobie z tym radzić, mózg nie potrzebuje głębokiej przyjaźni. Wystarczą mikro-sygnały społeczne, takie jak kontakt wzrokowy, uśmiech, small talk. Dlatego badania pokazują, że ludzie mający więcej codziennych mikro-interakcji deklarują mniejsze poczucie samotności i są po prostu szczęśliwsze. Dorzucimy też szerszą perspektywę społeczną, czyli dlaczego sieć drobnych znajomości wspiera zaufanie i spójność w społecznościach.

Zapraszamy!

Warto przeczytać:

Epley, N., & Schroeder, J. (2014). Mistakenly Seeking Solitude, Journal of Experimental Psychology

Sandstrom, G. M., & Dunn, E. W. (2014). Social Interactions and Well-Being

Sandstrom & Dunn (2013). Is Efficiency Overrated?, Social Psychological and Personality Science

Putnam, R. (2000). Bowling Alone

00:00 O czym będzie

00:56 Przyjaźń i samotność

3:53 Co to są słabe więzi

7:08 Co to jest poczucie przynależności

11:34 Co to są głaski

16:57 Samotność zabija

19:28 Czy słabe więzi zastąpią przyjaźń

23:47 Inne funkcje small talku

Jak to możliwe, że prawie co czwarty Polak cierpi na zespół stresu pourazowego i w ogóle się o tym nie mówi? Średnia dla naszej części świata to 5-10%, ale nawet w Rwandzie ten odsetek wynosi "tylko" 18%. Co nas tak traumatyzuje? Jakie są tego konsekwencje? Co możemy z tym zrobić?

Już od 4 lat dysponujemy reprezentatywnymi badaniami dla całej Polski potwierdzającymi tę diagnozę. Ostatnio zostały zreplikowane i wynik nadal jest szokujący: 24% Polaków ma PTSD. Wygląda na to, że głębiej nad tym zjawiskiem pochylił się tylko Michał Bilewicz w książce Traumaland i jego perspektywę przybliżamy i omawiamy. Pramatką naszych traum jest II Wojna Światowa, a masowe PTSD, które wywołała w naszym społeczeństwie jest przenoszone na następne pokolenia. Aby taka transmisja w ogóle była możliwa, muszą zajść specjalne okoliczności i akurat tak się złożyło, że w polskim społeczeństwie zachodzi wiele z nich jednocześnie i to z wyjątkową intensywnością. Jesteśmy krajem przynajmniej trzech samonapędzających się mechanizmów, tzw. Zaklętych Kręgów Traumatyzacji. 

Warto przeczytać: "Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości" - Michał Bilewicz

0:00 Szok i niedowierzanie

2:33 Co to jest to PTSD

5:10 Przygniatające liczby

9:12 Dziedziczenie PTSD

12:09 Nieprzepracowana trauma IIWŚ, PRL i lat '90

17:17 Najważniejszy mechanizm - pętla traumatyzacji

21:22 Martyrologia i Syndrom Oblężonej Twierdzy

29:09 Polska nieufność

34:02 Podsumowanie

35:43 Efekty uboczne

40:28 Wzrost potraumatyczny czyli słynne polskie zrywy

44:41 Jak przerwać ten krąg?

Współczesny świat, mimo ogromnego rozwoju i dobrobytu, wytwarza w nas stałe poczucie niedosytu i przekonanie, że zawsze istnieje coś lepszego, a my nigdy nie jesteśmy wystarczający.

Ten odcinek, jak nie pierwszy zresztą, wziął się z fascynującej lektury - tym razem trafiło na książkę Martina Caparrosa "Tamte czasy. Raport z teraźniejszości". Zaczyna się od diagnozy nierówności w dzisiejszym świecie, ale szybko przechodzimy do rozmowy o tym, czy polepszenie warunków życia w ogóle ma szansę nas uszczęśliwić. Może nasze mózgi są tak stworzone, że po prostu musi nam być zawsze mało? Omawiamy kilka badań o takich zjawiskach jak:

- hedonistyczna adaptacja

- syndrom niedosytu

- pętla niedoboru

Jeśli szukacie inspiracji, jak nie wpaść w ślepy zaułek oparty na konsumpcjonizmie i co o tym mówią badania naukowe, to jest odcinek dla Was!

0:00 Tamte czasy. Raport z teraźniejszości

3:23 Rozwarstwienie bogactwa

8:11 Jesteśmy ofiarami ideologii rozwoju

12:48 Hedonistyczna adaptacja

18:24 Syndrom niedosytu

24:36 Za wysokie aspiracje odbierają szczęście

27:30 Inne spojrzenie na szczęście

35:48 Powiew optymizmu

Badania, o których mówimy w odcinku:

- South African Social Attitudes Survey (2006) - https://www.datafirst.uct.ac.za/dataportal/index.php/catalog/328

- Philip Brickman i Donald T. Campbell (1971) "Hedonic relativism and planning the good society."

- Diener, Lucas, Scollon (2006) "Beyond the Hedonic Treadmill”

Czy ludzie potrafią rozpoznawać orientację seksualną po samej twarzy? Okazuje się, że  jesteśmy w tym całkiem nieźli, choć niekoniecznie świadomie. W odcinku omawiamy, skąd bierze się ten efekt, co dokładnie mierzą badacze i dlaczego to jest bardziej zniuansowane niż proste "kobiece rysy" u mężczyzn albo "męskie rysy" u kobiet.
Co jest fascynujące i zarazem zatrważające, to że algorytmy AI potrafią robić to lepiej niż ludzie, w niektórych eksperymentach z zatrważająco wysoką skutecznością ok. 80%. Czy to znaczy, że AI może "wyoutować” człowieka na podstawie twarzy? Tak można przeczytać w goniącej za sensacją portalozie, ale jest to bardziej złożone i ciekawe :) Więcej oczywiście w podcaście, zapraszamy do słuchania.
Aha! Na koniec dorzucamy kilka innych ciekawostek z badań o orientacji i relacjach, w tym temat trwałości męskich małżeństw jednopłciowych i tego, co można z nich dla siebie wyciągnąć, niezależnie od orientacji.

0:00 O czym będzie odcinek

1:17 Co nam się wydawało o gej radarze

5:18 AI rozpoznaje orientację z 80% trafnością

7:44 Podprogowe rozpoznawanie orientacji

10:10 Badania morfometryczne

14:04 Genetyka a orientacja seksualna

16:18 Jak interpretować takie badania

19:56 Rozpoznawanie orientacji po skanach mózgu

23:33 Będzie dystopia czy nie?

25:34 Dlaczego gejowskie małżeństwa są takie trwałe?

Czy żyjemy w epoce narcyzów? A może bardziej w epoce mocnych nagłówków? Bo gdy słyszymy „epidemia narcyzmu”, łatwo wyobrazić sobie pokolenie zapatrzone w selfie, roszczeniowe i przekonane o własnej wyjątkowości. Tylko że rzeczywistość jest dużo bardziej skomplikowana.

W najnowszym odcinku Stacji Dywagacji między innymi:

- Skąd w ogóle wzięło się hasło „epidemia narcyzmu”, kto je wypuścił w świat i dlaczego?

- Dokąd może zaprowadzić miks kultury clickbaitu oraz niezrozumienia, jak działają testy psychologiczne?

Czemu te bańki informacyjne są takie złe? Często słyszymy: wyjdź ze swojej bańki! Ale w sumie dlaczego? I co to w ogóle tak naprawdę jest ta bańka? Postanowiliśmy wziąć na warsztat kilka badań na ten temat, żeby móc oprzeć się na sprawdzonych konkretach. 

To co nas najbardziej poruszyło i zdziwiło, to:

- jak dużą rolę w polaryzacji grają czyste emocje -> głębokie podziały powstają przy często minimalnych różnicach merytorycznych

- jak ekstremalnie szybko bańki informacyjne potrafią podbić polaryzację

- kto najszybciej i najmocniej ulega polaryzacji.

Co do tego ostatniego, to okazuje się, że m.in. ludzie samotni i odtrąceni - może więc ratunkiem na tego raka toczącego nasze społeczeństwo jest zwykła ludzka życzliwość i rozmowa na codzień?

Poza tym pojawi się kilka ciekawych pojęć, jak "filter bubble" czy "echo chamber". Przyjrzymy się też temu, jak przepoteżną kontrolę mają nad nami algorytmy, boty i AI poprzez kreowanie różnych baniek. I badaniom, które pokazują, że jest nadzieja - coraz więcej ludzi mówi temu świadome "nie". 

Warto przeczytać:

- badanie omawiane w odcinku: https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/polarizing-effect-of-partisan-echo-chambers/5044B63A13A458A97CA747E9DCA07228

- drugie z omawianych badań, wraz z podsumowaniem w formie artykułu (samo badanie do pobrania po wypełnieniu krótkiego formularza): https://swps.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/37242-kto-w-polsce-czuje-niechec-do-osob-o-odmiennych-pogladach

- Mintel - Global Consumer Prediction

Miły czy niewidzialny? Bierzemy pod lupę, czym jest syndrom „miłego faceta” i jak wpływa na życie oraz związki. Na zewnątrz to uprzejmość i pomocność, w środku strategia zdobywania akceptacji kosztem siebie. Co ciekawe, kobietom też zdarza się cierpieć na ten syndrom.

Pokazujemy jego źródła w dzieciństwie: parentyfikację, brak emocjonalnie obecnego ojca, szantaż emocjonalny i lęk przed odrzuceniem. Dlaczego „święty spokój” bywa ucieczką przed złością i bliskością? Czemu bycie "miłym facetem" rozwala związki i paradoksalnie prowadzi do samotności? Strach przed konfliktami, wyuczona bezradność, ukryta roszczeniowość i przytłaczająca frustracja - po latach ląduje się z takim bagażem. 

Czy wyjściem z pułapki bycia "nice guy" jest stanie się "bad guy"? Absolutnie nie! Lekarstwem są autentyczność i sprawczość. Zwłaszcza autentyczność. "Bad guy" czy "bad boy" to tylko inny sposób na ucieczkę od siebie i ukrycie się za inną maską.

#psychologia #podcast

0:00 Co jest złego w byciu miłym?

4:23 Kto zostaje miłym facetem?

7:41 Sposób na zdobycie akceptacji

11:18 Alibi na brak sprawczości

15:10 Miły równa się niewidzialny?

18:10 Strach przed konfliktem

20:18 Czemu miły facet nie budzi zaufania

22:16 Syndrom miłej kobiety

27:54 Nice guy vs bad guy

33:26 Szukanie balansu

Tysiące mężczyzn dzieli się intymnymi zdjęciami swoich partnerek (a nawet córek!) bez ich wiedzy na zamkniętych grupach internetowych. Szukamy psychologicznych przyczyn tego zjawiska. Poczucie władzy i kontroli? Potrzeba przynależności do grupy? A może po prostu "stara dobra" psychopatia lub mroczna tetrada? Najnowsze technologie, samotność i dehumanizacja splatają się tu w jednym z najbardziej niepokojących współczesnych zjawisk społecznych.  

Jak się chronić przed IBSA (Image Based Sexual Abuse), jakie są skutki tej "przemocy bez dotyku" dla ofiar - to wszystko w tym odcinku podcastu Stacja Dywagacja.

0:00 Wprowadzenie

2:07 Odkrycie i skala patologii

9:33 Konsekwencje dla ofiar

15:02 Motywacje sprawców

25:10 Mroczna tetrada

30:42 Jak się bronić?

Wydaje ci się, że wiesz, czym jest złość? A agresja? Że złość to zło, a agresja to przemoc? No właśnie – też tak kiedyś myśleliśmy. W tym odcinku rozbieramy na części pierwsze te dwa zjawiska, które w naszej kulturze zostały tak zniekształcone, że dziś niemal nie potrafimy ich czuć, nazywać ani używać. A szkoda, bo złość i agresja w swojej dojrzałej formie mogą być i zdrowe, i potrzebne.

Jako dzieci uczymy się tłumić złość i agresję w obawie przed karami. I jako dorośli tłumimy je długo... tak długo, aż wybuchają w sposób niekontrolowany i niszczący. Tymczasem złość pomaga nam zrozumieć własne granice i potrzeby, a agresja wspiera naszą sprawczość. Pod kilkoma warunkami ;)
A jak to wszystko wpływa na nasze związki, kłótnie i satysfakcję z życia?

Zapraszamy do słuchania! 

0:00 Szacunek, agresja i złość
2:25 Czym tak naprawdę jest szacunek
7:25 Dwie twarze agresji
12:52 Wzorce używania agresji
20:40 Dwie twarze złości
26:37 Kontakt z własną złością
31:03 Dajmy sobie przestrzeń na złość
33:28 Sposoby na kontrolę złości
43:47 Złość i agresja w kryzysie męskości
47:33 Świadomość zmienia wszystko

#złość #związki #psychologia

Bez niego nie byłoby ani globalizacji, ani tanich smartfonów, ani sushi w Lidlu. Najbardziej niepozorny z największych wynalazków XX wieku. Zdecydowana większość z nas nie zdaje sobie sprawy z tego, jak wiele mu zawdzięcza!

Opowiadamy, jak coś tak banalnego, jak metalowy kontener bez żadnej zaawansowanej mechaniki ani elektroniki, kompletnie zmieniło funkcjonowanie całego świata. 

Ten temat pozwala przy okazji zajrzeć za kulisy:

• dzisiejszej geopolityki
• systemu transportu morskiego - realnego krwioobiegu naszej cywilizacji, o którym bardzo mało wiemy.

A wszystko zaczęło się od jednego amerykańskiego kierowcy ciężarówki, którego zirytowało bezczynne czekanie w porcie. ;)

00:00 Narodziny legendy
9:50 Szczypta historii
12:03 Nieznana potęga transportu morskiego
17:03 Cieśniny - największy wróg globalizacji
21:12 Uzależnienie USA od Europy i Chin
24:02 Największe statki świata
29:08 Zagubione kontenery
33:45 Kontrowersje wokół paliwa
35:15 Europa nie taka z tyłu

Naprawdę chcemy, żeby mężczyźni mówili, co czują? A może tylko tak twierdzimy… dopóki naprawdę nie zaczną? Bo gdy facet przestaje milczeć, a zaczyna mówić „nie daję rady”, to często początek nowego, jeszcze większego kryzysu.

W najnowszym odcinku Stacji Dywagacji między innymi:

♂️Dlaczego są konkretne emocje, których nie potrafimy znieść w innych ludziach?

♂️Jak pokolenia nieobecnych ojców wpłynęły tak samo na dzisiejsze kobiety i mężczyzn oraz co z tego wynika?

♂️Czy to prawda, że kobiety z samej swej natury są bardziej empatyczne i "lepsze w emocje"? (I dlaczego nie?)

♂️Dlaczego koncepcja "żony jako najlepszego przyjaciela" ma duże minusy i po co facetom męskie kręgi?

To nie jest odcinek o tym, że „faceci też mają uczucia”, tylko o tym, co się dzieje, gdy w końcu próbują je pokazać.

00:00 Na jakie męskie emocje jest przyzwolenie

4:25 Dlaczego tak trudno się otworzyć

12:29 Czy partner/ka ma być najlepszym przyjacielem

17:49 Dlaczego kobietom jest trudno

22:52 Pokolenia wychowane bez ojców

26:00 Jak reagować na niezrozumienie

36:48 Która płeć jest empatyczna

44:06 Traumy międzypokoleniowe

51:36 Emocjonalna roszczeniowość

53:57 Współczesna męskość i męskie kręgi

Od kogo pożyczyliśmy definicję współczesnej męskości:

LSD… Zaczyna się niewinnie. Odrobina serotoninowego szaleństwa i rozmowy pomiędzy neuronami, które normalnie się nic o sobie nie wiedzą. Ale im dalej, tym bardziej przerażająco. Zwłaszcza jeśli największa agencja wywiadowcza świata zaczyna używać tej substancji do łamania ludzkich umysłów. Trudno uwierzyć, że to prawdziwa historia, a nie scenariusz do jednego z tych najbardziej tandetnych Bondów. Niestety w przeciwieństwie do Bondów, tutaj tortury i zniszczone ludzkie życia były prawdziwe.

• Co LSD robi z mózgiem i dlaczego połączenia między neuronami wyglądają wtedy jak sieć autostrad?
• Czy rzeczywiście „otwiera umysł” — czy to tylko złudzenie?
• Jak CIA planowało wykorzystać LSD do kontroli umysłu w ramach projektu MK-ULTRA i z jakimi niewyobrażalnymi dziś okrucieństwami się to wiązało?
• Jakie są faktyczne skutki uboczne LSD

Jeśli chcecie poznać drugie (i trzecie) dno substancji, która miała leczyć, potem miała niszczyć, a dziś znowu wraca, jako potencjalny lek na m.in. depresję – zapraszamy!
0:00 Co to jest LSD i czy da się przedawkować
7:23 Co LSD zmienia w mózgu
13:22 Czy LSD rzeczywiście wywołuje halucynacje
16:00 Historia i mitologia powstania LSD
26:00 LSD w służbie CIA
31:55 Czy człowieka da się przeprogramować
40:04 Czy LSD zmienia ludzi na lepsze
46:31 Negatywne skutki
50:24 Wpływ na otoczenie zażywającego

Po co TAK NAPRAWDĘ był Polsce chrzest? Przyglądamy się bliżej różnym frazesom i hasłom znanym ze szkoły, a przy okazji zagłębiamy się w:

- Prawdziwą naturę początków polskiego Państwa (pewnie doskonale wiecie już, że głównym zajęciem Polan był handel niewolnikami, ale wskoczymy tu trochę głębiej).

- To jak absolutnie epicką instytucją był kościół we wczesnym średniowieczu.

- Tytułową polską grę o tron, czyli sensacje, morderstwa, kastracje, spiski, zdrady i pierwszy rozbiór Polski, przeprowadzony przez Niemcy i Ruś, który miał miejsce 700 lat przed tym "oficjalnie" pierwszym.

Czyli jak zwykle fascynująca historia będzie pretekstem, by opowiedzieć coś, o czym zazwyczaj się nie mówi :)

0:00 Czemu dziś warto rozmawiać o chrzcie Polski4:53 Prawdziwe motywacje Mieszka I12:39 Jak myśleli łowcy niewolników21:28 Wartości chrześcijańskie vs pogańskie28:52 Centrum vs peryferia21:30 Prawdziwa natura potęgi kościoła43:10 Czy implementacja nowinek z zachodu się udała49:43 Antyzachodni bunt i pierwszy rozbiór Polski1:06:11 Wnioski na dzisiajWarto przeczytać:1031. Pierwszy rozbiór Polski - Mariusz SampCywilizacja Słowian - Kamil Janicki

W drugim odcinku naszej podróży przez słowiańską mitologię schodzimy do świata strachu, świata istot, które spędzały sen z powiek naszym przodkom. Biesy (po tak kiedyś nazywano potwory) to nie tylko "straszaki" opowiadane przy ognisku, ale także ważny element edukacyjny, wyjaśniający różne zjawiska otaczające ludzi. I sposób (czasem okrutny!) na regulowanie różnych społecznych konfliktów i traumatycznych emocji. A do czego może doprowadzić wiara, że Mamuny podmieniły nasze dziecko na swoje?

Zainspirowani książką Jakuba Bobrowskiego i Mateusza Wrony „Mitologia słowiańska”, opowiemy Wam o tym, czego bali się dawni Słowianie, jak próbowali chronić się przed złymi mocami i dlaczego te wierzenia wciąż w nas rezonują. Dowiecie się, kim była południca, wąpierz czy wiły i dlaczego lepiej było nie wracać nocą przez las. Będzie też kilka dygresji o tym, jak Andrzej Sapkowski przedstawiał biesy i czy zawsze zgadzało się to z tym, w co wierzyli Słowianie. 

Zapraszamy do niezwykłego świata słowiańskich potworów!

0:00 Słowiańskie potwory

4:31 Skrzaty i kikimory

11:39 Południca

14:37 Wąpierz czyli wampir, martwiec albo upiór

22:55 Strzyga

31:29 Wodnik czyli utopiec

34:07 Wiedźma

37:21 Płanetnik

39:10 Wiły czyli rusałki

43:11 Mamuny

48:19 Leszy

54:03 Wilkołak

59:32 Rola potworów

Warto przeczytać/zobaczyć:Mitologia Słowiańska (Jakub Bobrowski, Mateusz Wrona)

Słowiańska mitologia tłumaczy świat zupełnie inaczej niż inne znane mitologie i religie.

Zainspirowani świetną książką Jakuba Bobrowskiego i Mateusza Wrony „Mitologia słowiańska” przybliżymy Wam to, w co wierzyli nasi przodkowie, jak tłumaczyli sobie powstanie świata, ludzi i to, co dzieje się po śmierci. Panteon bogów w świecie Słowian był nie tylko bardzo bogaty, ale też robili wspólnie czasem naprawdę dziwne rzeczy.  A co nas szczególnie zaskoczyło, to jak ta mitologia pięknie i trafnie pokazuje naturę człowieka oraz... nasz charakter narodowy. A może to właśnie te wierzenia w jakimś stopniu ukształtowały to, jacy jesteśmy dzisiaj? Przy okazji omawiamy również, skąd wzięła się nazwa Polanie i dlaczego być może źle sobie to tłumaczymy.

Zapraszamy Was do świata Peruna, Welesa i Mokosz na niezwykłą przygodę! Towarzyszyć nam też będą Swaróg, Swarożyc, Daćbóg, Strzybóg, Rod i Rodzanice. 

Jeśli ten odcinek przypadnie Wam do gustu, jesteśmy gotowi opowiedzieć o drugiej części mitologii, czyli potworach, strzygach, czarownicach, tych wszystkich postaciach, których dawni Słowianie się bali! Dajcie znać w komentarzach czy jesteście na to chętni!

00:00 Skąd wiemy o mitologii słowiańskiej

14:33 Powstanie świata - arcypolska historia

38:27 Mokosz - najważniejsza bogini

43:50 Jak powstali ludzie

49:32 Co się dzieje po śmierci

1:00:15 Znaczenie słowiańskiej mitologii dzisiaj

1:06:40 Skąd się wzięła nazwa Polanie

Opowiemy, jak nauka stara się wytłumaczyć doświadczenia z pogranicza śmierci tzw. near-death experience, w skrócie NDE (m.in. słynne światełko na końcu tunelu, uczucie szczęścia czy obecność zmarłych bliskich - jedną z fascynujących zagadek jest, że katalog tych doświadczeń jest bardzo konkretny i taki sam dla ludzi z całego świata) oraz zjawisko opuszczenia ciała, czyli out of body experience, w skrócie OOBE lub OBE. Nie jest to zadanie łatwe, ba, wydaje się wręcz niemożliwe do zbadania, a jednak kreatywni naukowcy na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat znaleźli bardzo różne interesujące sposoby na to, aby zgłębić ten temat.  Zapraszamy do słuchania!

Świat jest budowany pod mężczyzn, a nie pod kobiety - tyle razy to słyszeliśmy. Ale dziś chcemy porozmawiać, o takich aspektach tego zjawiska, o których właściwie nigdy się nie mówi.

Wiecie, że w wypadkach samochodowych ginie stosunkowo więcej kobiet, ponieważ systemy bezpieczeństwa tworzone są pod mężczyzn, bo tak jest taniej? Jeszcze ciekawiej robi się, gdy przyjrzeć się bliżej systemom komunikacji miejskiej, medycynie czy nawet budowie toalet. A wisienką na torcie są wyniki rekrutacji, gdy rekruterzy znają lub nie znają płci kandydata.

A co z mężczyznami? Czy rzeczywiście są dyskryminowani w kwestiach rozwodów, przechodzenia na emeryturę czy zdrowia psychicznego? 

W tym odcinku stosunkowo dużo subiektywnych opinii, więc dajcie znać, co i Wy o tym sądzicie. Czy feminizm wyczerpał swoją formułę? Czy zjawiska, o których opowiadamy są oburzające, czy tak po prostu wygląda świat i nie ma co robić wielkiego halo?

[0:00] Gdzie byliśmy, gdy nas nie było.

[3:53] Czy feminizm się skończył.

[8:13] Efekt Matyldy

[15:20] Za małe dłonie, za duże piersi.

[22:47] Auta bezpieczne tylko dla panów.

[28:11] Leki bezpieczne tylko dla panów.

[29:51] Infrastruktura jak gdyby kobiety nie wychodziły z domu.

[37:57] Nawet toalety pod facetów.

[46:12] Niezwykły eksperyment w filharmonii.

[52:52] Jak to zmienić?

[1:00:28] Czy rozwody dyskryminują mężczyzn.

[1:08:46] Emerytury niesprawiedliwe inaczej.

[1:10:50] Dyskryminacja czy zwykły kapitalizm.

[1:13:40] Womensplaining

Odcinek pozornie o ekologii, ale tak naprawdę jest to tylko pretekst do opowiedzenia o innych ważnych sprawach.

W pierwszej części posłuchacie o niezwykłej transformacji źródeł pozyskiwania energii, jaką przeszedł Urugwaj niedawno, w ciągu ostatniej dekady z haczykiem. Niewiele osób wie, ale jest to świetny przykład tego, że da się odejść od paliw kopalnych na rzecz zielonych źródeł energii i jeszcze zrobić to tak, że korzysta z tego całe społeczeństwo. Jak to się stało, czym było motywowane i jaka jest recepta na sukces Urugwaju? O tym dowiecie się z odcinka właśnie. 

W drugiej części będzie o mitycznym i strasznym jednocześnie GMO, które takie straszne… właśnie nie jest! Przynajmniej według badań naukowych. Na pewno jednak bywa bardzo zaskakujące, dlatego w odcinku pojawią się takie zjawiska jak pająko-kozy czy nieprawdziwy wpływ GMO na sytuację społeczną hinduskich rolników, rozpowszechniany przez naiwne media. Dowiecie się też o tym, jak wygląda proces dopuszczania GMO do spożycia i jeszcze parę ciekawych faktów na temat tych owianych złą sławą produktów. 

Zapraszamy do słuchania!

Ten odcinek jest o popularnych historiach, które teoretycznie wszyscy dobrze znamy, a jednak okazuje się, że są też wersje, które wywracają wszystko do góry nogami.
W pierwszej części będzie o Czerwonym Kapturku, który w oryginale jest trochę bardziej krwawy i pesymistyczny (no dobra, DUŻO bardziej!). Ale za to może mieć zupełnie inną, ciekawszą interpretację (ze współczesnego punktu widzenia patrząc).
W drugiej części dowiecie się o tym, że Jezus niekoniecznie zginął na krzyżu na Bliskim Wschodzie, tylko dożył swojej starości w… Japonii. Jak to się stało, że trafił do kraju kwitnącej wiśni? I to dwa razy? I czy ludzie wierzący w taką biografię tej postaci, mają na to jakieś dowody?

Takiego odcinka jeszcze nie było. Dzisiaj Zuza Wójcińska i Michał Plichta opowiedzą o tym, jak swego czasu najpierw pojechali stopem do Nepalu, a następnie postanowili tam zbudować piekarnię, która miała służyć lokalnej społeczności. Jak dwójka skromnych ludzi tuż po skończeniu studiów dokonała tego, że ową piekarnię zbudować się udało? Odcinek o zarażaniu entuzjazmem, uwzględnianiu kontekstu kulturowego i tego, że wszystkiego nie da się przewidzieć. Z drugiej strony to też historia o wyciąganiu życiowych lekcji, która niestety zakończyła się tragedią i śmiercią. Odcinek wyjątkowy również dlatego, że jeden z nas występuje tym razem w roli gościa.

Zapraszamy!

(0:00) O co chodzi z Piekarnią w Nepalu (3:04) Autostopem do Nepalu (13:47) Zupełnie inny świat - himalajska wioska (19:01) Jak mądrze pomóc biednej społeczności (29:56) Jak zostaliśmy zwierzętami medialnymi (33:30) Jak dać wędkę a nie rybę (36:18) Kasty, urzędy, mentalność - zderzenie kultur (56:49) Jak rzeczywistość zweryfikowała Piekarnię (1:04:46) Co byśmy zrobili inaczej (1:14:06) Tragiczny koniec Piekarni (1:20:16) Lekcje i wnioski (1:25:29) Jak to wyglądało z perspektywy osób trzecich

Kim są femcelki i dlaczego nienawidzą mężczyzn? Co ma wspólnego teoria wędrujących macic ze współczesnym diagnozowaniem kobiet?

Na start przybliżamy temat femcelek, czyli sfrustrowanych samotnych kobiet, żeńskich odpowiedników inceli. Dowiecie się, co charakteryzuje kobiety wyznające taką "ideologię", czym różnią się od samych inceli, co je najbardziej boli i dlaczego swoją niechęć kierują nie tylko w stronę mężczyzn. Druga część to przybliżenie poglądów starożytnych naukowców na temat kobiecej biologii. A były to teorie czasem pełne fantazji i kierujące się niezwykła logiką. Ich ukoronowaniem była "wędrująca macica" rozumiana jako... albo nie, warto posłuchać tej historii w całości :) Powiemy również o tym, co z tych przedziwnych przekonań ostało się do dziś i czy Arystoteles ma wpływ na to, jak współcześnie medycyna podchodzi do kobiet (niestety tak).

W tym odcinku trzy niesamowite historie starć dobra ze złem oraz rozkminy na temat atrakcyjności, życiowego sukcesu i demonizowania młodego pokolenia.

Czy poliamoria jest dla wszystkich? Czy pe****ię można leczyć?

Przed Wami być może najbardziej kontrowersyjny odcinek w historii Stacji Dywagacji. Rozmawiamy z psycholożką Marią Wasilewską o dwóch zupełnie niezwiązanych ze sobą tematach: poliamorii i p***filii. Jest dużo ciekawych wglądów, zaskakujących faktów i nieoczywistych spojrzeń na sprawę. Jeśli chodzi o poliamorię to z pewnością nie jest podcast z serii "to jest fajne, koniecznie spróbujcie", ani "fe, dzieło szatana". Maria pomaga nam się wgryźć w temat naprawdę głęboko. Od razu chcemy też ostrzec, że dużą część drugiego tematu poświęcamy osobom, które się leczą i powstrzymują swoje skłonności. To nie znaczy, że normalizujemy to zjawisko czy mu pobłażamy. Piszemy to, bo pod naszym odcinkiem o psychopatach (nr 5) pojawiło się sporo krytyki, że zbyt łagodnie traktujemy te "potwory". Tymczasem nasze potępienie różnych zachowań czy zjawisk, nie wyklucza tego, że interesujące są dla nas różnie odcienie szarości wokół i próbujemy zajrzeć tam, gdzie znajdują się rzeczy nieoczywiste.  Zapraszamy do komentowania! [0:00] Start [0:30] Poliamoria - podstawowe pojęcia [5:30] Po co ludziom poliamoria [8:43] Zazdrość w poliamorii [17:49] Poliamoria nie jest dla wszystkich [24:27] Przyszłość monogamii [28:53] Poliamoria vs zdrada [31:18] Ta Najgorsza Rzecz [35:10] Czym jest grooming [39:50] Czemu wykorzystywani dzieci jest dewastujące [42:22] Czy to się leczy [53:58] Czy kobiety też to robią