Pagan Praat

Kybele is een Godin met een lange en ingewikkelde geschiedenis.
Voordat Zij als Magna Mater Rome werd binnengedragen, werd Ze al vele eeuwen vereerd door de Grieken, de Frygiërs en waarschijnlijk ook door de Neo Hittieten. Tijdens die lange geschiedenis is Haar verering bijna onherkenbaar veranderd.
Sommigen denken dat Haar wortels helemaal teruggaan naar naar Catal Huyuk een neolitische nederzetting van rond 6500 BCE.

Haar geschiedenis is zo complex dat we veel details hebben moeten overslaan in het verhaal dat begint met grote reliefs op rotswanden en eindigt met bloederige rituelen in Rome.

Werden runen in magie gebruikt?
Sommige academici ontkennen dit in alle toonaarden, maar archeologische vondsten vertellen toch een ander verhaal.
Niet alleen werden er magische teksten in runen geschreven, er zijn ook volstrekt onleesbare runeninscripties gevonden. Niet een paar, maar heel veel. Volgens een grove schatting is ca 40% van de runenvondsten onleesbaar.
Een aflevering over runen amuletten en toverstokken.

Baduhenna wordt maar één keer in de historische bronnen genoemd. Natuurlijk door 'de vriend van de podcast' Tacitus.
En eigenlijk wordt deze Godin niet eens direct genoemd, maar alleen een bos dat naar Haar genoemd is.
Toch gaan we ervan uit dat het echt wel om een Godin gaat, de naam wijst daarop.
Helaas kunnen we weinig concreets over Baduhenna vertellen, maar we kunnen wel vergelijkingen trekken met Godinnen die eenzelfde soort naam hebben. En we praten over de opmerkelijke veldslag die volgens Tacitus in Haar bos heeft plaatsgevonden.

Veleda is een naam die bij veel mensen wel een belletje doet rinkelen. Zij was een zieneres die een rol speelde bij de Bataafse opstand tegen de Romeinen. Maar zij was niet de enige Germaanse zieneres die door Romeinse schrijvers is genoemd. 
Er waren er nog veel meer, we zetten ze in deze aflevering op een rijtje.

Wij kennen de Godin Nerthus alleen uit het boek Germania van de Romeinse schrijver Tacitus.

Maar hoe betrouwbaar is deze tekst nu eigenlijk?Het blijkt dat we helaas helemaal niets met zekerheid kunnen weten.

Zelfs de naam Nerthus zou wel eens niet kunnen kloppen. En waar lag dat eiland met Haar heiligdom dan?

Een aflevering over heel kritisch naar bronnen kijken.

Een aflevering met Shana Ruth die vertelt over Santeria een religie die door tot slaaf gemaakten vanuit Nigeria naar Cuba is gebracht. We praten over de Orishas, inwijdingen, dieroffers en nog veel meer. Geen modern paganisme, maar een levende oude traditie. Toch ontdekken ook wel wat overeenkomsten.

Kijk ook even op www.paganpraat.nl

Daar raden we boeken en websites aan, voor wie meer wil weten.

We praten in deze aflevering over heilige bronnen en rivieren. En over de vele rituelen die over de hele wereld worden uitgevoerd rond en met water.

De God van de bijbel had ooit een partner, Asherah.

Zij werd in de tempel van Jerusalem vereerd. En niet alleen daar, maar in zo'n beetje elk huishouden.

Overal in in het huidige Israël worden kleine beeldjes van Haar opgegraven.
De profeten die wilden dat het volk alleen Jahweh zouden vereren, hadden de grootste moeite om Haar verering uit te roeien.
En juist daardoor kunnen we uit het oude testament heel veel leren over Asherah de echtgenote van Jahweh.
Een heel oude Godin, die misschien wel eigenlijk Jahweh's moeder was.

Is het wel paganistisch om te bidden?
Ja hoor, je doet het waarschijnlijk al veel vaker dan je denkt!
We praten over de vele verschillende soorten gebeden, hoe je zelf een gebed kan schrijven

en waarom bidden zinvol kan zijn

Isis, een heel oude en complexe Godin. Zij is vanuit Egypte, via Griekenland en Rome ook in de Lage Landen terecht gekomen.

Haar iconische afbeelding met het kindje Horus op schoot, wordt nog steeds vereerd, maar dan onder de naam Maria.

Zelfs tijdens de Franse revolutie speelde Zij een rol.

Het voelde als hoogste tijd om een podcast over Haar te maken.

Foto' van de beeldjes die in Nederland gevonden zijn vind je op de website www.paganpraat.nl

Samensmelten met de Goden en belichaamd mediumschap zijn twee alternatieven termen voor bezetenheid. 
Bezetenheid is in de westerse cultuur zo'n ontzettend beladen woord, dat het niet neutraal gebruikt kan worden. Het wordt onmiddellijk geassocieerd met duivels en demonen.

Dit terwijl het in andere delen van de wereld nog steeds een vrij normale manier is om contact te maken met Godheden. In Europa wordt deze vorm van trance mediumschap alleen in heel besloten kring beoefend. En er wordt nauwelijks over gesproken.

Maar met de groeiende nieuwe verering van oude Godheden, is het wel belangrijk om iets over deze praktijk te weten.

Oude Godinnen en Goden zijn immers gewent om Zich af en toe op deze manier te manifesteren. Rond het jaar 300 schreef de filosoof Iamblichus hier over, op een manier die heel herkenbaar is voor mensen die er ervaring mee hebben. 
We spreken over verschillende vormen, het nut en de gevaren van dit werk.

Is paganisme ooit wel weg geweest uit Europa?
Nee dus!
Vooral in Oost Europa zijn er zeker tot in de 19e eeuw nog aanhangers van de oude religies te vinden.

Terwijl tegelijkertijd op andere plekken alweer nieuw leven wordt ingeblazen in het oude geloof.

Aan het begin van 2026 filosoferen we over de grote vragen van het leven.

Waarom zijn we hier en wat gebeurt er hierna?

In de donkere weken rond midwinter zijn een heleboel tradities ontstaan die veel met elkaar overeenkomen.

Niet alleen in Europa, maar bijvoorbeeld ook in Azië. 

Wij wensen onze luisteraars fijne warme winterfeesten!

Utrecht staat vol oude kerken en dat blijken soms krachtplaatsen te zijn. Martin heeft er een aantal onderzocht.

Het begon met een bezoekje aan de Mariaplaats, daar waar lange tijd de Mariakerk heeft gestaan. Veel plekken waar Maria wordt vereerd, zijn sterke krachtplaatsen.

Dit is ook de kerk waar zogenaamde afgodsbeeldjes van Fosta en Weda bewaard zouden zijn. Over deze beeldjes hebben we meer informatie gevonden.

Monotheïsme, monisme, animisme, hard polytheïsme, zacht polytheïsme. . .

We zijn dol op hokjes om verschillen in geloofsbeleving in op te delen.
In deze aflevering nemen we twee ismen, die vooral voor Pagans interessant zijn, onder de loep:
polytheïsme en animisme

We hadden een leuk en interessant gesprek met Jetske Dumais, hogepriesteres in ruste, over Alexandrian wicca. Haar pad daar naartoe, hoe het is om een coven te leiden en nog veel meer.

Een aflevering vol sterke verhalen, over bronnen die toch echt wel bijzonder zijn.
We vinden in Dokkum twee aan Bonifatius toegeschreven bronnen! Het is echter de vraag of Bonifatius ooit in Dokkum geweest is! 
Op Ameland vinden we bij het plaatsje Nes de Willibrorddobbe. Willibrord heeft op het eiland Fositeland bij een bron waar men niet mocht spreken mensen gedoopt, en ook nog een koe laten stelen om te slachten, terwijl men die niet aan mocht raken. Sommigen zien hier de Willibrorddobbe op Ameland in, maar een dobbe is geen bron.... Is Willibrord werkelijk ooit op Ameland geweest???

En er zou op Ameland ook nog een beeldje van de Godin Fosta gevonden zijn . . .

Hoe laat is het nu? En in welk jaar leven we?
Eenvoudig te beantwoorden vragen zou je denken. Maar het goede antwoord ligt veel ingewikkelder dan je denkt.
We duiken in deze aflevering in de wondere wereld van vele verschillende tijdsrekeningen.

Door een fout van Zia is het geluid van deze podcast niet al te best. Maar het gesprek met Nike Stam, universitair docent Keltisch, was veel te interessant om het niet toch te posten.

We spreken over wie of wat de Kelten waren, wat we over hen kunnen weten en wat we allemaal juist niet over hen weten. En hoe oud zijn de boomkalender en het Ogham nu eigenlijk?

Genoemde boeken en interessante links vind je op de website www.paganpraat.nl

Na 2 jaar en 60 afleveringen realiseerden we ons dat we onszelf eigenlijk nog nooit hebben voorgesteld. De hoogste tijd dus om dat nu dan maar eens te doen.

De markt wordt overspoeld met door AI gegenereerde boeken. En dit kan gevaarlijk zijn, want ze staan vol met onzin.Mari Silva, Silvia Hill, Thaddeus Shade , Liber Occultis,  Thoth Horus, Sebastian Berg en Nichole Muir zijn allemaal geen echte schrijvers, maar producenten van onmogelijk veel boeken per jaar. En dit is waarschijnlijk maar het topje van de ijsberg.

Wij praten over de gevaren van AI boeken en hoe je ze kan herkennen.

Nederland was ooit bevolk met allerlei vreemde wezens, die in oude volksverhalen levendig beschreven worden.
Plaageesten, geheimzinnige helpende vrouwen en gevaarlijk watermonsters waren overal te vinden.
Sommige van deze verhalen lijken terug te gaan op oude mythologie, andere zijn misschien moderner, maar ze zijn allemaal even interessant. We nemen een klein kijkje in de enorme schatkist van Nederlandse folklore.

Deze keer praten we over een onderwerp waar we helemaal niets van begrijpen. Hoezo donkere Godin? Welke Godinnen zijn dan donker? En welke Godinnen zijn dan licht?

Een lichthartig gesprek over onze eigen verlichtingservaringen.
Zijn wij nu dan verlicht? Nou nee!
Zo'n ervaring maakt je nog lang niet verlicht, al zijn er genoeg mensen die in deze val voor het ego gelopen zijn.

Verder we filosoferen wat door over wat nu eigenlijk het nut is van verlicht zijn.

Engelen?!
Dit lijkt op het eerste gezicht geen onderwerp voor een podcast over paganisme.
Maar hoe meer we over engelen lazen, hoe meer overeenkomsten wij zagen met de wereld van oude Goden en natuurwezens.

We zijn in gesprek met Hilbert Vinkenoog van het YouTube kanaal 'History with Hilbert'

over wat we kunnen weten over het heidendom in het vroegmiddeleeuwse Frisia.

Wie waren die friezen nu eigenlijk?

En zijn er overeenkomsten tussen hun cultuur en de culturen van de Angelsaksen en Scandinaviërs in die tijd?

De lente is een drukke tijd voor feestvierders met paasvuren, pinksterbruiden en meibomen. Oude tradities, waarvan sommige nog springlevend zijn.

De maan is magisch mooi en zijn, of haar, cyclus speelt al duizenden jaren lang een rol bij rituelen. Maar kennen we tegenwoordig niet een beetje te veel invloed aan hem/haar toe? En hoe zit het nou met weerwolven?

De 50e aflevering alweer! We hadden nooit gedacht dat we zoveel afleveringen zouden maken. We wilden het gewoon een keertje proberen. Het leek ons leuk om iets te vertellen over het ontstaan van podcast en over hoe we te werk gaan.

Een aflevering ook waarin niks is geëdit.

Op naar de volgende 50?

Moderne westerse polytheïsten staan nog helemaal aan het begin van het weer opbouwen van tradities. Wij hebben nog niet een echt kader waaraan we nieuwe mythen kunnen toetsen, zoals nog levende traditie dat wel hebben. Veel moderne pagans zijn meer dan bereid om elk aansprekend verhaal voor waar aan te nemen. Dit is niet helemaal zonder risico's.
Daarom werken we achter de schermen aan een database, waarin we ervaringen met Goden kunnen verzamelen om zo met elkaar weer een kader op te bouwen waaraan we nieuwe verhalen kunnen toetsen.

De kerstening van Noord Europa, waaronder Friesland, ging niet van een leien dakje.

 Veel heidenen bleven hardnekkig aan vasthouden aan de oude gebruiken.

De Indiculus Superstitionum et Paganiarum Is een lijst van heidense gebruiken uit de 8e eeuw.
Het geeft een, voor moderne heidenen handig, inkijkje in hoe het heidendom in die tijd werd gepraktiseerd.

Niet zomaar een vuurtje, maar een vuur dat op een speciale manier is aangestoken en brandend wordt gehouden. Het is een traditie die duizenden jaren terug gaat. Onlangs is er een heilige vlam naar Nederland gebracht en Martin was er bij toen het aan kwam.

Hoe geëmancipeerd waren heidense vrouwen in de oudheid? En hoe zit het eigenlijk met moderne pagans? 

Heidense tempels zijn volgens sommigen nergens voor nodig, want heidenen vereren de Goden in de buitenlucht.
Maar hadden de oude heidenen echt geen tempels? Archeologie zegt iets anders. 

Culturele toe-eigening Is een echt probleem in het westerse spirituele wereldje.

Voor veel mensen lijkt het onschuldig om te lenen van andere culturen, maar die andere culturen denken daar heel anders over.

Maria wordt maar een paar keer genoemd in de bijbel, toch is zij super belangrijk geworden in het christendom.
Zij is de Moeder van God, wat haar in feite tot een Moedergodin maakt.
Of was Zij altijd al een Godin, die de christenen Maria zijn gaan noemen?

Er bestaan veel juicy verhalen over het heilig huwelijk en tempelprostitutie.
Maar hoeveel is hiervan waar en hoeveel is fantasie?

In de tijd tussen sint Maarten en driekoningen raast er van alles over het land. Het kan een storm zijn, maar ook een dodenleger of gewoon een stoet verklede mannen. In alle gevallen kan je maar beter binnenblijven.

Aswulf was een van de eersten in Nederland die zich met asatru bezighielden. Hij is verbonden aan de Negen Werelden en werkt nu ook mee aan de opbouw van een Europees samenwerkingsverband.

Trance klinkt voor veel mensen spannend. Maar eigenlijk is iedereen wel in staat om in een lichte trance te komen en contact te maken met het onderbewustzijn of met de andere werkelijkheid.

Elke traditie is ooit door iemand verzonnen. Is dat erg? Kan het kwaad? Soms wel en soms niet.

In deze aflevering bespreken we een aantal verzinsels die we in de loop der tijd zijn tegengekomen.

We hadden een fijn en interessant gesprek met Annabella Cruydt.
Bij veel mensen bekend als de kruidenvrouw op middeleeuwse festivals.

Maar misschien weet niet iedereen dat zij medisch herboriste is en runendeskundige.

Zonder onze voorouders zouden wij er niet zijn.
Hoe kom je er achter wie zij waren?
En waarom kan dat van belang zijn?

Wat is magie nu eigenlijk? en is alle magie niet gewoon grijs?

Deze keer filosoferen we over de wet van 3, een soort van turbo karma. Maar wat is karma nu eigenlijk? We komen er niet helemaal uit.

Wat is de rol van een priester (m/v)? We praten over wat, naar onze mening, priesterschap inhoudt. En moet elke Pagan ook priester worden?

We dromen allemaal, maar de een kan zich er meer van herinneren dan een ander. Er zijn ook verschillende soorten dromen, sommige vergeet je meteen en andere vergeet je nooit meer. Een aflevering waarin we vertellen over onze persoonlijke ervaringen met dromen.

Als je een intuïtief pad loopt, kan twijfel heel gezond zijn!