Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka

Trwają zmasowane ataki amerykańskie i izraelskie na Iran. Iran odpowiada ostrzałem Izraela i sojuszników Stanów Zjednoczonych w regionie. Izrael dokonuje również bombardowań południowego Libanu, zwłaszcza dzielnic Bejrutu kontrolowanych przez sprzymierzoną z Iranem organizację Hezbollah. Według danych organizacji amerykańskiej zginęło już ponad 1100 Irańczyków. Władze Iranu zapowiadają dalszy opór. Donald Trump zapowiedział, że będzie miał udział w wyborze nowych władz kraju. Sekretarz wojny Pete Hegseth zapowiedział również, że ataki na Iran zostaną wzmożone. Czy faktycznie dojdzie do ataku na Iran ze strony Kurdów stacjonujących w Iraku? Jak obecna sytuacja wpływa na sojuszników Ameryki wciągniętych w wojnę? Czy Amerykanie będą w stanie zapewnić nieskrępowany ruch statków w cieśninie Ormuz, przez którą przepływa znacząca część globalnych dostaw ropy i gazu?

Opozycja w Izraelu jednoznacznie poparła premiera Netanjahu w wojnie z Iranem. Czy Netanjahu uda się uniknąć odpowiedzialności za błędy polityczne i łamanie prawa? Jak wojna z Iranem wpływa na sytuację w Gazie i na Zachodnim Brzegu?

Szwecja poważnie rozważa możliwość ataku ze strony Rosji i przygotowuje na tę ewentualność nie tylko armię, ale także zwykłych obywateli. Na czym polega szwedzka obrona totalna i jak przekłada się ona na działania gmin oraz wspólnot mieszkańców?

Premier Kanady z wizytą w Indiach, Australii i Japonii. „Rozpada się obecny porządek” – mówi Mark Carney. Jak kanadyjski premier zamierza budować suwerenność swojego kraju w czasach Donalda Trumpa?

Na igrzyskach paraolimpijskich we Włoszech po raz pierwszy od ponad dekady sportowcy z Rosji i Białorusi wystąpią pod własnymi flagami. Czy to jest początek końca bojkotu sportowego Rosji? Dlaczego władze sportowe decydują się na ten krok?

Rozkład jazdy: 

(03:04) Łukasz Fyderek: Wojna USA i Izraela z Iranem

(30:13) Agnieszka Zagner: W Izraelu poparcie dla wojny

(50:43) 6. urodziny Raportu

(53:09) Podziękowania

(59:29) Marcin Żyła: Totalna obrona Szwecji

(1:17:36) Marcin Gabryś: Kanada: strategia na czas Trumpa

(1:35:02) Michał Banasiak: Koniec bojkotu Rosji w sporcie?

(2:01:32) Do usłyszenia

---------------------------------------------

🔵 Czy prywatna firma technologiczna może powiedzieć „nie” armii Stanów Zjednoczonych? I dlaczego to robi? W ostatnich tygodniach szerokim echem odbił się spór między firmą Anthropic a Pentagonem. Departament Obrony chciał uzyskać prawo do nieograniczonego wykorzystania modeli AI tej firmy we wszystkich „zgodnych z prawem celach”, w tym także w kontekście autonomicznej broni i masowej analizy danych. Szef firmy, Dario Amodei, twierdzi jednak, że są granice, których jego firma nie chce przekraczać. Czy to rzeczywiście spór o etykę i bezpieczeństwo obywateli, czy raczej początek walki o kontrolę nad jedną z najważniejszych technologii XXI wieku?

⚔️🛰️ W 11. odcinku „Raportu o SI” przyglądamy się temu, jak sztuczna inteligencja zmienia oblicze wojny. Czy algorytmy mogą decydować o życiu i śmierci na polu bitwy? I kto ponosi odpowiedzialność, gdy autonomiczny system podejmie błędną decyzję?

🇨🇴 Przenosimy się także do Kolumbii. W Bogocie powstaje właśnie system AI, który ma pomóc zrozumieć historię jednego z najdłuższych konfliktów zbrojnych na świecie. Profesor Luis Gabriel Moreno Sandoval tworzy narzędzie oparte na archiwach Komisji Prawdy, które pozwala prowadzić dialog z dokumentami i świadectwami ofiar wojny. Czy sztuczna inteligencja może pomóc społeczeństwom mierzyć się z przeszłością?

📱❌ A w „Rubryce aktualnościowej” o dezinformacji. Kilka minut po tym, jak Donald Trump ogłosił rozpoczęcie operacji militarnej przeciwko Iranowi, platformę X zalała fala fałszywych informacji. Stare nagrania podawano jako relacje na żywo, sceny z gier wideo jako obrazy z pola walki, a wygenerowane przez AI zdjęcia przedstawiano jako skutki ataków. Jak dezinformacja zmienia dziś przebieg wojen? I czy są sposoby, żeby się przed nią bronić?

Goście:

🟢 Tomasz Darmoliński – analityk z Fundacji Żelazny zajmujący się wykorzystaniem sztucznej inteligencji w wojsku

🟢 Piotr Kaszuwara - korespondent Telewizji Polskiej i Radia 357 w Kijowie

🟢 Alan Rozenshtein – prawnik z Uniwersytetu Minnesoty specjalizujący się w prawie bezpieczeństwa narodowego i technologii

🟢 Klaudia Klonowska – badaczka prawa międzynarodowego i nowych technologii z Sciences Po w Paryżu

🟢 Luis Gabriel Moreno Sandoval – profesor z Pontificia Universidad Javeriana pracujący nad systemem AI dokumentującym kolumbijski proces pokojowy

Lektorzy:

Dariusz Rosiak

Marcin Żyła

Krzysztof Tubilewicz (Radio 357)

Katarzyna Pasierbik (Radio 357)

Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)

Rozkład jazdy: 

(02:15) Piotr Kaszuwara: Relacja z Ukrainy

(14:25) Tomasz Darmoliński: Jak AI zmienia wojnę

(44:18) Spór między Anthropic a Pentagonem: kto ma rację?

(54:53) Reportaż z Kolumbii: czy AI może służyć pojednaniu?

(1:06:48) Mateusz Chrobok: O dezinformacji w świecie wojny

(1:10:23) Do usłyszenia

---------------------------------------------

W piątym dniu amerykańsko-izraelskiej wojny z Iranem w Teheranie celem nalotów są budynki rządowe i służb bezpieczeństwa. Izrael bombarduje też południowy Liban. Zaatakowany Iran odpowiada w całym regionie – jego celem jest infrastruktura cywilna państw Zatoki Perskiej, a także saudyjskie pola naftowe. Ruch tankowców przez cieśninę Ormuz został praktycznie wstrzymany, na co giełdy w Azji zareagowały kilkuprocentowymi spadkami indeksów. Powołując się na względy organizacyjne na razie przełożono początek trzydniowych uroczystości pogrzebowych Alego Chameneiego; syn ajatollaha, 56-letni Mojtaba Chamenei, jest wskazywany na jego następcę. Według Czerwonego Półksiężyca w Iranie zginęło już 787 cywilów. Konsekwencje wojny dotyczą już relacji między państwami na całym świecie. Rosja i Chiny potępiają atak na Iran wyłącznie słownie. Nie ma jednak wątpliwości, że wojna przysłuży się kremlowskiej propagandzie.

Jak i dlaczego wojna rozszerza się na cały Bliski Wschód? Czy zdziesiątkowana przez naloty irańska władza może się odrodzić pod nowym przywództwem? Oraz jakie będą skutki tego konfliktu dla stosunków międzynarodowych, a zwłaszcza dla Rosji oraz wojny w Ukrainie?

Gość: Agnieszka Bryc

---------------------------------------------

Jak przetłumaczyć literaturę na język muzyki? Jak muzyka inspiruje i wybrzmiewa w wielkich literackich dziełach?

Gośćmi tego odcinka Raportu o książkach są Marita Albán Juárez i José Manuel Albán Juárez, czyli Manolo – duet rodzinno-artystyczny, bo prywatnie są bratem i siostrą, a zawodowo muzykami.

Na 6. urodzinach Raportu o stanie świata, które świętować będziemy już bardzo niedługo, bo 7 marca, zagrają koncert zatytułowany „Realismo Mágico”.

Zapraszam państwa na rozmowę o wielkiej miłości do literatury i muzyki. O dorastaniu w latynoamerykańskim domu w latach 80. w Szczecinie. O znajdowaniu siły w inności. I o tym, jaka to szkoda, że współczesne społeczeństwa nie czerpią z muzyki, którą ubogaca różnorodność, i nie są jak literatura, w której nie ma granic.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Goście: Marita Albán Juárez i José Manuel Albán Juárez (Manolo)

---------------------------------------------

W sobotę rano naszego czasu siły Stanów Zjednoczonych i Izraela uderzyły w cele w Iranie. Zaatakowane zostały obiekty w 24 z 32 prowincji Iranu. Zabity został najwyższy przywódca duchowy Iranu, ajatollah Chamenei. Zginęli także dowódca Korpusu Strażników Rewolucji, szef sztabu armii, minister obrony, szef wywiadu oraz wielu innych wysokich rangą irańskich dowódców. Według Czerwonego Półksiężyca do godzin popołudniowych w sobotę w Iranie zginęło około 200 osób, a 700 odniosło rany.

Iran odpowiedział atakami z wykorzystaniem pocisków balistycznych na cele USA i ich sojuszników w regionie: Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze, Bahrajnie, Jordanii i Kuwejcie. Iran twierdzi, że ostrzelał pięć baz amerykańskich w regionie oraz trafił w lotniskowiec USS „Abraham Lincoln”. Amerykanie potwierdzili, że trzej amerykańscy żołnierze zginęli, i zdementowali informację o trafieniu lotniskowca. W atakach na Abu Zabi i Dubaj zginęły co najmniej trzy osoby, a kilkadziesiąt zostało rannych. Izrael twierdzi, że od soboty Iran wystrzelił w jego kierunku 150 pocisków; większość została przechwycona bądź spadła na tereny niezamieszkane. Jedna osoba zginęła po ataku na budynek mieszkalny w Tel Awiwie, a co najmniej dziewięć – w ataku na budynek w mieście Beit Szemesz.

Donald Trump powiedział, że celem ataku jest zapewnienie, by Iran nigdy nie wszedł w posiadanie broni jądrowej. Prezydent wezwał również Irańczyków, by przejęli kontrolę nad państwem. Beniamin Netanjahu powiedział, że celem operacji podjętej przez Izrael i USA jest „usunięcie zagrożenia egzystencjalnego, jakie stanowi terrorystyczny reżim w Iranie”. Premier Izraela wezwał Irańczyków, by „uwolnili się z pęt tyranii”.

Prezydent Putin nazwał zabicie ajatollaha Chameneiego „cynicznym” morderstwem, które gwałci wszelkie normy ludzkiej moralności i prawa międzynarodowego. Na specjalnym posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ sekretarz generalny António Guterres wezwał do powrotu do negocjacji. Chiny wezwały USA do zaprzestania działań przeciwko Iranowi. Do powstrzymania eskalacji nawoływali prezydent Francji, premier Hiszpanii oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej. Poparcie dla działań USA wyraził premier Australii; również rząd brytyjski podkreślił, że Iran nie może zostać dopuszczony do posiadania broni jądrowej.

Dlaczego Trump zdecydował się teraz na ten atak? Czy amerykańsko-izraelska operacja może doprowadzić do zmiany reżimu w Iranie? Jak zostanie ona odebrana przez środowisko MAGA? Jak zareagują sami Irańczycy, którzy w styczniu wystąpili przeciw teokratycznej władzy, płacąc za to ogromną cenę krwi? I czy ta operacja jest kolejnym sukcesem politycznym Benjamina Netanjahu?

Goście: Krzysztof Strachota i Marcin Fatalski

---------------------------------------------

Mimo rozmów dyplomatów z Teheranu i Waszyngtonu w Genewie i zapowiadanego ponownego spotkania doszło do wspólnego ataku USA i Izraela na Iran. Eksplozje słychać w Teheranie i nie tylko, a Donald Trump ogłosił, że celem operacji jest eliminacja bezpośrednich zagrożeń ze strony irańskiego reżimu.
Tymczasem w Ameryce coraz bliżej cząstkowych wyborów do Kongresu, a poparcie dla prezydenta spada — i to nie tylko w dziedzinie polityki migracyjnej. Trump, po niekorzystnym dla siebie orzeczeniu Sądu Najwyższego, kontratakuje w sprawie ceł.
Czy konflikt na Bliskim Wschodzie może się jeszcze bardziej rozszerzyć?
Co oznacza decyzja Sądu Najwyższego i dlaczego Kongres wychodzi z ostatnich dni wzmocniony?
A także: czy Republikanie stracą Teksas?

Cztery lata temu rozpoczęła się pełnoskalowa wojna Rosji z Ukrainą. Jak zmieniła państwa sąsiednie? I czy w polityce empatia musi wykluczać zdecydowanie? Gościem specjalnym „Raportu” jest Sanna Marin, była premier Finlandii.

Po zabójstwie prawicowego działacza we Francji podnoszą się żądania delegalizacji niektórych ugrupowań skrajnie lewicowych. Za dwa tygodnie wybory lokalne, za rok — prezydenckie. Dlaczego atmosfera sprzyja tu radykalizacji?

Hiszpania legalizuje pobyt pół miliona migrantów. Premier Pedro Sánchez tłumaczy, że kraj potrzebuje ich na rynku pracy. A co na to mieszkańcy — ci dotychczasowi i ci nowo przybyli?

Sąd w Innsbrucku uznał za winnego mężczyznę, który, twierdząc, że zejście po pomoc to jedyny sposób na uratowanie życia partnerki, opuścił ją pod szczytem najwyższej góry Austrii. Dlaczego ten wyrok jest ważny? Czym — nie tylko w górach — są zaufanie i odpowiedzialność?

W programie także o politycznych wygnańcach oraz o powrotach z wygnania — tych wyczekiwanych i tych nie do końca.

Rozkład jazdy: 

(02:51) Andrzej Kohut: Po co Iran Amerykanom

(24:57) Sanna Marin: Europie brakło pewności siebie

(51:14) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Powrót króla

(57:52) Podziękowania

(1:04:39) Agnieszka Zielińska: Sánchez idzie pod prąd

(1:18:37) Joanna Nowicka: Francja: stan przedrewolucyjny

(1:39:32) Jan Gąsienica Roj: Dlaczego w górach tak trudno oceniać

(1:54:36) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum powiedziała, że w Meksyku przywracany jest spokój, nie ma zagrożenia dla organizacji finałów mistrzostw świata i wszelkie gwarancje bezpieczeństwa są zapewnione. Tymczasem policja ściga 23 skazanych, którzy uciekli z więzienia w Puerto Vallarta w stanie Jalisco, gdzie w niedzielę Kartel Nowego Pokolenia Jalisco (CJNG) dokonał odwetowych ataków po zabiciu przez siły bezpieczeństwa szefa kartelu Nemesia Oseguery Cervantesa, znanego jako El Mencho. Członkowie gangu dokonywali blokad dróg, podpalali samochody i obiekty użyteczności publicznej. W starciach kartelu z siłami bezpieczeństwa zginęło ponad 70 osób, w tym 25 członków sił bezpieczeństwa. El Mencho był jednym z najbardziej poszukiwanych gangsterów na świecie, a jego kartel uznawany jest za największy w Meksyku.

Jak meksykańskim siłom bezpieczeństwa udało się go namierzyć? Dlaczego właśnie teraz doszło do tej operacji? Czy przyczyni się ona do osłabienia gangów narkotykowych w Meksyku, czy Meksykanów czeka wzrost przemocy przed rozpoczynającym się piłkarskim mundialem, którego mecze mają być rozegrane również w stolicy stanu Jalisco, Guadalajarze?

Gość: Piotr Chomczyński

---------------------------------------------

Santiago Roncagliolo, znakomity peruwiański pisarz, w tym odcinku Raportu o książkach zabiera nas do świata „gotyckiego realizmu magicznego” XVII-wiecznej Limy. Do czasów, kiedy racjonalność „nie została jeszcze wynaleziona”, a wszystko było dziełem Boga albo diabła.

„Rok, w którym narodził się diabeł” to nie tylko porywająca powieść historyczna, ale także literacki klucz do zrozumienia współczesności.

Bo czy procesy czarownic nie trwają do dziś?

Czy sankcjonowanie sprawiedliwości przez przemoc, na wzór XVII-wiecznych praktyk trybunału Świętej Inkwizycji, nie nęci współczesnych dyktatorów?

Gdzie leży granica między cudem a czarami?

Czy klasztory były „wolną republiką kobiet” i kim były tzw. „punkowe zakonnice”?

A w końcu – czym jest historia? Drobiazgowym archiwizowaniem przeszłości czy opowieścią o teraźniejszości?

A może jedno nie wyklucza drugiego?

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Santiago Roncagliolo

Książka: Santiago Roncagliolo, „Rok, w którym narodził się diabeł”, przekład: Tomasz Pindel, wydawnictwo ArtRage

---------------------------------------------

Donald Trump mianował nowego szefa Rezerwy Federalnej. Poprzedni nie obniżał stóp procentowych, co Trump traktował jako sabotowanie polityki gospodarczej rządu. Przez ostatni rok wiele krajów decydowało się lokować swoje rezerwy w inne inwestycje niż dolar, powstają alternatywne wobec amerykańskich systemy płatności i rozliczeń walutowych. Europa szuka możliwości budowania suwerenności finansowej. Czy i dla kogo euro albo chińskie renminbi może być alternatywą dla amerykańskiej waluty? Czy nieprzewidywalna polityka Trumpa doprowadzi do upadku dominacji dolara w globalnej wymianie handlowej, a może pogłoski o śmierci zielonej waluty są nieco przesadzone?

Policja angielska aresztowała byłego księcia Andrzeja pod zarzutem popełnienia przestępstwa podczas pełnienia funkcji publicznej. Chodzi o ujawnienie Jeffreyowi Epsteinowi informacji w czasach, gdy Andrzej pełnił rolę przedstawiciela handlowego Zjednoczonego Królestwa. Czy to aresztowanie to dowód, że prawo na Wyspach działa wobec wszystkich?

Szwecja uważa pomoc Ukrainie i wywieranie presji na Rosję za naczelne priorytety swojej polityki zagranicznej. Jak Szwedzi szykują się na wojnę z Rosją i jakie miejsce w tych przygotowaniach zajmuje Polska?

Po niedawnym zwycięstwie wyborczym Sanae Takaichi rośnie napięcie w stosunkach między Chinami a Japonią. Chiny uderzają sankcjami w gospodarkę Japonii, a nowa premier zapowiada zmianę pacyfistycznej konstytucji kraju. Dokąd prowadzi ten spór?

Kończą się igrzyska w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo. Czym są dziś takie imprezy jak igrzyska olimpijskie: wydarzeniem sportowo-społecznym, spektaklem medialnym czy polem kontrowersji politycznych?

Rozkład jazdy:

(03:00) Ignacy Morawski: Czy to koniec dominacji dolara?

(28:17) Mateusz Mazzini: Były książę Andrzej aresztowany

(47:44) Podziękowania

(54:42) Marcin Żyła: Szwecja szykuje się na wojnę

(1:10:34) Michał Bogusz: Spór Chiny–Japonia

(1:24:33) Mirosław Żukowski: Igrzyska jako spektakl

(1:54:21) Do usłyszenia

---------------------------------------------

🔵 Sztuczna inteligencja obiecuje nam większą produktywność, krótszy czas pracy, a może nawet świat, w którym praca stanie się opcjonalna. Ale czy rzeczywiście zmierzamy w stronę powszechnego dobrobytu, czy raczej w stronę niepewności i napięć społecznych? Czy AI przyniesie nam więcej wolnego czasu, czy tylko więcej niepokoju? I kto zapłaci cenę za przyspieszenie?

✈️📱 W dziesiątym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” wyruszamy między innymi do Libanu. Do Bejrutu, który jeszcze niedawno był pod ostrzałem, a dziś w zniszczonych dzielnicach młodzi uchodźcy uczą się naprawiać telefony i korzystać z ChataGPT tak, jakby był ich codziennym narzędziem pracy. Dla Abdula i Tarika AI to nie abstrakcyjny wymysł z Doliny Krzemowej, ale realna pomoc w zdobywaniu kompetencji i pieniędzy. Czy nowa technologia może wyrwać kogoś z biedy i zmienić państwo?

👩‍🏫 Rozmawiamy z przedsiębiorcą Husseinem Zeidem, który tworzy przestrzeń coworkingową w obozie uchodźców i przekonuje, że sztucznej inteligencji nie wolno demonizować ani zakazywać w szkołach. Jednocześnie pytamy, czy kraje zmagające się z kryzysem energetycznym i politycznym są w stanie realnie skorzystać na rewolucji AI, czy raczej zostaną jej peryferiami.

🎙️ W odcinku usłyszymy także głos argentyńskiego aktora dubbingowego Alejandro Graue, który stracił pracę na rzecz sztucznego głosu. Jego historia pokazuje, że dla części branż rewolucja już się zaczęła. Czy to zapowiedź masowych zmian, o których ostrzega między innymi Dario Amodei z Anthropic, czy raczej tymczasowy trend, jak uważa znany ekonomista i gość RoSI Carl Benedikt Frey?

📉🆕 W „Rubryce aktualnościowej” przyglądamy się premierze narzędzi takich jak Claude Code i Cowork, które wywołały gwałtowne spadki w sektorze technologicznym. Czy AI zaczyna „pożerać” własną branżę? Czy inwestorzy rzeczywiście zobaczyli przyszłość bez tzw. „białych kołnierzyków”, czy tylko ulegli panice?

Goście:

🟢 Carl Benedikt Frey – ekonomista, autor książki „How Progress Ends”, z Oxford Internet Institute
🟢 Hussein Zeid – libański przedsiębiorca i założyciel QUAD Digital Media
🟢 Alejandro Graue – aktor dubbingowy z Ameryki Łacińskiej
🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”

Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Agata Kasprolewicz
Krzysztof Tubilewicz (Radio 357)
Artur Gaweł (Radio 357)
Paulina Kozion (Radio 357)
Paweł Drozd (Brzmienie świata z lotu Drozda)

Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)

Rozkład jazdy: 

(01:28) Reportaż z Libanu: czy AI może wyrwać z biedy i dać nowe możliwości pracy?

(17:54) Carl Benedikt Frey: jak AI wpłynie na rynek pracy

(47:47) Alejandro Graue: jak straciłem pracę przez AI

(53:30) Mateusz Chrobok: kiedy przestaniemy pracować? a może będziemy pracować jeszcze więcej?

(1:28:25) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Specjalny przedstawiciel USA Steven Witkoff powiedział, że rozmowy między Rosją a Ukrainą przyniosły znaczący postęp. Dziś drugi dzień spotkania w Genewie. Prezydent Zełenski uznał w wywiadzie, że to niesprawiedliwe, iż prezydent Trump oczekuje od Ukrainy ciągłych kompromisów, a „pokój nie zostanie osiągnięty poprzez przekazanie zwycięstwa Rosji”. Zbliża się czwarta rocznica wybuchu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę. Na razie niewiele wskazuje na przełom w negocjacjach. Na froncie utrzymuje się sytuacja patowa: Ukraińcy dokonują ataków w obwodzie zaporoskim i dniepropetrowskim, Rosjanie nie są zdolni przełamać linii frontu pod Pokrowskiem. Trwają rosyjskie ataki na infrastrukturę krytyczną, zwłaszcza energetyczną i kolejową. Tysiące ludzi są pozbawione prądu i ogrzewania.

Czemu i komu służą rozmowy w Genewie? Czy Amerykanie prą do osiągnięcia porozumienia za wszelką cenę przed wyborami połówkowymi w Waszyngtonie? I jak na tę presję odpowiedzą europejscy sojusznicy Ukrainy?

Gość: Wojciech Konończuk

---------------------------------------------

Ta powieść nie mieści się w żadnej pojedynczej szufladce.

Przewrotna, zabawna, dezorientująca i zaskakująca jest gatunkowym patchworkiem kryminału, satyry, horroru ekologicznego i rozprawki nad sensem literackiego przekładu.

Jennifer Croft, znana w Polsce przede wszystkim jako autorka angielskich przekładów prozy Olgi Tokarczuk, pisze o tym, jak ośmioro tłumaczy przyjeżdża z różnych stron świata do położonego w sercu Puszczy Białowieskiej domu należącego do słynnej pisarki Ireny Rey. Mają wspólnie pracować nad przekładem jej nowego, wyczekiwanego dzieła. Ale wkrótce okazuje się, że ich głównym zadaniem będzie nie praca nad tekstem, lecz śledztwo w sprawie zaginięcia ich ukochanej autorki.

„Wymieranie Ireny Rey” to literacko porywająca opowieść o skomplikowanej, niejednoznacznej, pełnej napięć relacji tłumacza z autorem, w której niczym w gabinecie luster odbijają się pytania o sens władzy autorytetu i poszukiwanie wolności.

To tylko kilka propozycji pytań, które mogą pojawić się w czasie lektury powieści Jennifer Croft, bo każdy czytelnik odnajdzie w niej coś własnego.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Kaja Gucio

---------------------------------------------

Narodowa Partia Bangladeszu wygrała pierwsze wybory powszechne od czasu krwawych protestów antyrządowych w 2024 roku, w których zginęło 1400 osób. Odpowiedzialna za represje premier Hasina Wajed uciekła do Indii, a jej partia, Liga Ludowa, nie miała prawa startować w wyborach. Dlaczego młodzież, która była siłą napędową protestów, przyłączyła się do partii islamskiej Dżamat-e-Islami? Jak będą układać się stosunki Bangladeszu z Indiami? I czy nowy rząd uporządkuje stan kraju zżeranego od lat korupcją i niestabilnością?

Gabinet bezpieczeństwa Izraela wprowadza przepisy ułatwiające Żydom zakup ziemi na Zachodnim Brzegu i rozszerza kompetencje izraelskiej administracji w sprawach pozwoleń na budowę, kwestii środowiskowych i archeologicznych. Czy to dalszy ciąg faktycznej aneksji Zachodniego Brzegu?

Miesiąc po wywiezieniu przez Amerykanów Nicolasa Maduro z Caracas Wenezuelą rządzą jego byli podwładni. Skąd w Wenezueli wziął się libański Hezbollah i dlaczego związki Caracas z Iranem były kluczowe dla decyzji Amerykanów o odsunięciu Maduro?

Amerykańscy kongresmani oskarżają Departament Sprawiedliwości o ujawnienie tożsamości ofiar i publikację ich zdjęć w ujawnionych dokumentach ze sprawy Jeffreya Epsteina. Sprawa Epsteina zatacza coraz szersze kręgi w USA i w wielu innych krajach. Czy tak zwana sprawa Epsteina to znany od wieków przejaw demoralizacji elit, obraz współczesnej kultury wyzwolonej z ograniczeń etycznych? A może dowód na siłę demokratycznych procedur?

Legendarna amerykańska gazeta „The Washington Post” zwalnia ponad jedną trzecią personelu dziennikarskiego. Jej właściciel Jeff Bezos twierdzi, że to skutek słabych wyników finansowych i presji nowych technologii. Co los „Washington Post” mówi o współczesnych mediach nie tylko w Ameryce?

A także: Olimpiada jako wydarzenie pełne cudów, czyli anioły nie tylko w Mediolanie.

Rozkład jazdy: 

(03:00) Patryk Kugiel: Bangladesz: pierwsze wybory po rewolucji Gen Z

(28:09) Agnieszka Bryc: Izrael i aneksja Zachodniego Brzegu

(54:45) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Cud w Mediolanie

(1:01:12) 6. urodziny Raportu!

(1:02:54) Podziękowania

(1:09:09) Adrian Bąk: Skąd Hezbollah w Wenezueli?

(1:24:23) Magdalena Grzyb: Sprawa Epsteina: spisek elit czy dowód rozkładu kultury?

(1:55:24) Sylwia Czubkowska: Washington Post, czyli jak umierają media

(2:17:36) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Benyamin Netanyahu spotyka się dziś w Waszyngtonie z prezydentem Trumpem. To szósta wizyta premiera Izraela w Białym Domu od początku drugiej kadencji Trumpa. Odbywa się ona w obliczu rosnących napięć na Bliskim Wschodzie oraz po wznowionych w piątek w Omanie negocjacjach między USA a Iranem. Oczekuje się, że Netanyahu będzie przekonywał Trumpa, by ewentualne porozumienie z Iranem dotyczyło nie tylko programu nuklearnego, lecz także produkcji rakiet balistycznych. Iran domaga się zniesienia sankcji w zamian za ustępstwa.

Dziś przypada 47. rocznica rewolucji islamskiej, która w 1979 roku dała początek teokratycznym rządom w Iranie. Od rana trwają huczne obchody święta, które dla władz mają być próbą wykazania, że po krwawych protestach ostatnich tygodni wciąż cieszą się one poparciem społecznym. Według władz w styczniowych protestach zginęły 3 tysiące osób; inne źródła podają znacznie wyższe liczby, sięgające nawet 30 tysięcy. W kraju trwają prześladowania opozycji i aresztowania przeciwników rządu.

Czy Donald Trump ulegnie presji Netanjahu w sprawie Iranu? Jakie są perspektywy dalszych rozmów amerykańsko-irańskich? I czy społeczeństwo irańskie pogodziło się z kolejnym fiaskiem próby zmiany systemu w kraju?

Gość: Krzysztof Strachota

---------------------------------------------

Borges, Caravaggio, Kafka, Iwaszkiewicz, Blecher, Carson, Weil – wszystkich tych artystów, pod wieloma względami tak różnych od siebie, łączyła jedna rzecz: wszyscy za pośrednictwem sztuki próbowali albo zniknąć, albo zacząć wszystko od początku. Ta myśl jest osią zbioru esejów Grzegorza Jankowicza, w którym autor zastanawia się nad istnieniem trzeciej drogi – takiej, w której równie możliwe jest zniknięcie, jak i nowy początek.

„Od-tworzenie. Eseje o potencjalności” to zbiór rymujących się ze sobą tekstów, które otwierają rozmaite pytania – o relację artysty z aktem tworzenia, twórczą siłę ludzkich ograniczeń oraz potencjał i sens literatury.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Grzegorz Jankowicz

Realizacja: Kris Wawrzak

---------------------------------------------

5 lutego wygasł amerykańsko-rosyjski układ o ograniczeniu zbrojeń strategicznych. Układ i tak był mało skuteczny – nie obejmował nowych sposobów przenoszenia broni jądrowej, jego stroną nie były też Chiny. Tymczasem broni atomowej, podczas wojny użytej tylko dwukrotnie, wciąż przybywa. W Europie i Azji niepewność co do sojuszu z USA powoduje, że w co najmniej czterech państwach, w tym w Polsce, padają nawet nieśmiałe pytania o własną broń jądrową. To z kolei stawia pod znakiem zapytania przyszłość innego porozumienia – o nierozprzestrzenianiu takiej broni, które na forum ONZ ma być omawiane za kilka miesięcy. Czy właśnie skończyła się – rozpoczęta za czasów Nixona i Breżniewa – era kontroli zbrojeń? Czy nowe rosyjskie drony podwodne i chińskie pociski hipersoniczne oznaczają, że wchodzimy w drugą erę nuklearną? I dlaczego bronią jądrową niespecjalnie interesują się już dziś ludzie?

W Wielkiej Brytanii wybuchł skandal, który zagraża premierowi. Poszło o byłego ambasadora w USA, który utrzymywał regularne kontakty z Jeffreyem Epsteinem. Czy Keir Starmer obroni swoją pozycję? I dlaczego w sondażach prowadzi Partia Reformy Nigela Farage’a?

Kilkadziesiąt tysięcy Czechów demonstrowało poparcie dla prezydenta Pavla w jego konflikcie z szefem dyplomacji. Czy to początek „wojny na górze” z eurosceptycznym premierem Babišem?

NASA przełożyła o miesiąc start misji Artemis 2 – pierwszej od lat 70. podróży człowieka w okolice Księżyca. Co wspólnego z opóźnieniem ma podział na dystrykty wyborcze i dlaczego w nauce odkryć dokonują nie tylko odkrywcy?

W Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo rozpoczęły się zimowe igrzyska olimpijskie. Czy przyszłość tych zawodów jest zagrożona? I czy nie tylko sportowcy, lecz wszyscy będziemy wkrótce rezygnować ze sportów na śniegu?

W programie także: o tym, jak się sprzeciwiać – i co na taki sprzeciw zabierać ze sobą…

Rozkład jazdy: 

(03:20) Łukasz Kulesa: Broń jądrowa: czy trzeba się bać?

(29:48) Przemysław Biskup: Co dalej z Keirem Starmerem?

(58:29) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Z czym na manifę

(1:04:50) Podziękowania

(1:11:31) Michał Banasiak: Czy bez śniegu będą igrzyska

(1:24:48) Krzysztof Dębiec: Czechy: prezydent kontra minister

(1:45:25) Tomasz Rożek: Dlaczego nauka jest polityczna

(2:12:14) Do usłyszenia

---------------------------------------------

🔵 Od 2022 roku żyjemy w świecie generatywnej sztucznej inteligencji oraz chatbotów i wciąż zastanawiamy się, kiedy AI osiągnie poziom świadomości człowieka. A może przyszłość sztucznej inteligencji jest zupełnie gdzie indziej? Może samo przewidywanie coraz większej ilości tekstu nie wystarczy do zrozumienia świata? Może potrzebna jest sztuczna inteligencja, która będzie uczyła się przez działanie w rzeczywistości?

❤️ W najnowszym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji”, zatytułowanym „Serce i rozum”, poszukamy odpowiedzi na pytania, które zaprzątają głowy nie tylko wielkich teoretyków AI, ale i zwykłych jej użytkowników. Czy obecny rozwój sztucznej inteligencji musi i powinien być oparty na dużych modelach językowych? A może trzeba odejść sprzed komputera i zacząć obserwować świat? Gościem odcinka będzie znany fizyk, prof. Andrzej Dragan, autor wydanej właśnie książki „Quo vAIdis?”.

🎭 Wybierzemy się także do warszawskiego Teatru Studio, żeby podejrzeć sztukę poświęconą słynnemu pojedynkowi człowieka z maszyną, do którego doszło w 2016 roku w Seulu, a który był momentem przełomowym, ponieważ po raz pierwszy system AI pokonał światowej klasy mistrza Lee Sedola w grze uznawanej za domenę ludzkiej intuicji i kreatywności. Czym jest więc kreatywność? I czy intuicja jest przynależna tylko człowiekowi, a może mają ją już także maszyny?

🧠 Są też tacy, którzy nie używają sztucznej inteligencji zarówno w codziennym, jak i zawodowym życiu, bo wierzą w siłę swojego umysłu, nawet kosztem wolniejszego postępu. Co więcej, według nich taka droga na skróty jest nie tylko zubażająca dla mózgu i zdolności poznawczych, ale także szkodzi całemu światu. Czy mają rację?

🧙 W podcaście także o tym, dlaczego znajomość Harrego Pottera może szkodzić… modelom językowym, nie ludziom.

Goście:

🟢 Andrzej Dragan – profesor fizyki z Uniwersytetu Warszawskiego i National University of Singapore

🟢 Natalia Korczakowska – dyrektorka artystyczna i reżyserka spektaklu „AlphaGo_Lee. Teoria Poświęcenia”, Teatr Studio

🟢 Magdalena Szczygieł – biolożka z Monachium

🟢 Mateusz Chrobok – ekspert do spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”

Prowadzenie Adrian Bąk

Realizacja Andrzej Bogucki

Lektor:

Jarosław Juszkiewicz – Kieruj się na południe

Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)

Rozkład jazdy: 

(04:39) Andrzej Dragan: kiedy AI osiągnie poziom człowieka i czy stworzy człowieka

(48:32) Kikedo - Dreaming

(51:03) Natalia Korczakowska: czy AI może pomóc teatrowi i sztuce

(1:13:08) Magdalena Szczygieł: jestem fanką mózgu, odrzucam AI

(1:22:47) Mateusz Chrobok: AI a prawa autorskie

(1:26:13) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Z inicjatywy amerykańskiej w Waszyngtonie odbywa się dziś szczyt z udziałem ponad 50 państw, którego celem jest zawiązanie globalnego sojuszu ws. dostępu do metali ziem rzadkich. W kwestii tych surowców niechętna międzynarodowym aliansom administracja Donalda Trumpa uczyniła wyjątek. Powodem są Chiny, gdzie wydobywa się większość światowych zasobów, które kilka miesięcy temu zagroziły znacznym ograniczeniem eksportu. Bez metali ziem rzadkich nie ma mowy o rozwoju nowoczesnych technologii, w tym sztucznej inteligencji. W proponowanym przez USA pakcie energetycznym nie wszyscy będą jednak równi – Waszyngton odmawia ustalenia ceny minimalnej surowców, a we wtorek poinformował o utworzeniu narodowej rezerwy minerałów o wartości 12 mld dolarów. Okazuje się bowiem, że na rynkach brakuje nie tylko metali ziem rzadkich, ale nawet bardziej pospolitych surowców, takich jak miedź.

Na czym miałby polegać surowcowy sojusz Zachodu? Czy, dołączając do niego, Europa znów ryzykuje uzależnieniem się, tym razem od Ameryki? Dlaczego metale ziem rzadkich są obecnie tym, czym kiedyś były węgiel i ropa naftowa? Innymi słowy: czemu lutet, tul czy terb są droższe od złota?

Gość: Piotr Arak

---------------------------------------------

W tym odcinku Raportu o książkach zapraszamy na spotkanie z wybitnym reżyserem teatralnym, dyrektorem Teatru Narodowego w Warszawie Janem Klatą.

Opowiemy o sile dawnych, zapomnianych tekstów literackich, które niejednokrotnie bardziej rymują się z chaotyczną rzeczywistością, w której żyjemy, niż pierwsze strony gazet.

Dlaczego wstydzimy się Henryka Sienkiewicza? Kiedy zapomnieliśmy o Tadeuszu Micińskim?

Co o współczesnej Polsce i jej miejscu na mapie chwiejącego się w posadach świata mówią nam „Krzyżacy” Henryka Sienkiewicza i „Termopile Polskie” Tadeusza Micińskiego?

To dwa ostatnie tytuły, które reżyserował Jan Klata – „Krzyżaków” na 100-lecie Teatru Jaracza w Olsztynie, „Termopile Polskie” na 260-lecie Teatru Narodowego w Warszawie.

Praca reżysera teatralnego nie odbiega być może tak bardzo od pracy tłumacza literackiego – w obu tych przypadkach polega na zasileniu nurtu literatury nową energią, która nie pozwala dawnym tekstom zastygnąć.

Jakie znaczenie dla tego, co dzieje się na scenie, ma to, co dzieje się wokół niej? Czy pomniki, budynki i ulice mają władzę nad naszą pamięcią? Słowem, jaka jest siła przestrzeni symbolicznej w kształtowaniu wspólnoty?

A w końcu – czy teatr narodowy jest z natury teatrem politycznym?

Prowadzi: Agata Kasprolewicz

Gość: Jan Klata

Realizacja: Andrzej Bogucki i Kris Wawrzak

---------------------------------------------

Unia Europejska i Indie podpisały umowę o wolnym handlu. Po jej stopniowym wejściu w życie powstanie strefa niemal bezcłowa, licząca ponad 2 miliardy ludzi. Unia Europejska była również gościem specjalnym 77. obchodów Dnia Republiki, co jest w indyjskiej tradycji wyjątkowym przywilejem. Skąd bierze się tak bliska współpraca Indii i Europy w ostatnich miesiącach? Czy europejsko-indyjska przyjaźń jest wynikiem doraźnych politycznych kalkulacji, czy wyborem strategicznym obu stron?

Stany Zjednoczone gromadzą siły wojskowe w regionie Zatoki Perskiej przed ewentualnym atakiem na Iran, a Arabia Saudyjska i Zjednoczone Emiraty Arabskie toczą spór polityczny wokół Jemenu i nie tylko. Czy na Półwyspie Arabskim zaczyna się walka o prymat wśród krajów, które dotychczas unikały konfrontacji?

Wokół klasztoru Świętej Katarzyny na Synaju, najstarszego chrześcijańskiego monasteru, powstaje ogromne centrum turystyczno-biznesowe. Czy za rozwój należy płacić każdą cenę i ile gotowi są zapłacić lokalni mieszkańcy?

W Afryce Zachodniej Rosja wspomaga militarne reżimy zwalczające islamskich radykałów. Jak działa Africa Corps, czyli nowe wcielenie Grupy Wagnera?

Mała dziewczynka uwięziona w samochodzie zbombardowanym przez Izraelczyków w Strefie Gazy błaga o ratunek. To punkt wyjścia niezwykłego filmu o dylematach moralnych, cierpieniu cywilów i przemocy politycznej w czasie wojny w Gazie. W programie rozmowa z reżyserką filmu „Głos Hind Rajab”.

A także: o tym, czy da się rozwiązywać problemy świata przez zaklejanie spornych terenów na mapie.

Rozkład jazdy: 

(03:00) Patryk Kugiel: Europa i Indie - sojusz na czas Trumpa

(31:07) Łukasz Wójcik: Arabia Saudyjska w sporze ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi

(56:09) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Zakleić Grenlandię. I co by tu jeszcze?

(1:02:54) Podziękowania

(1:09:25) Anna Dudzińska: Centrum turystyczno-biznesowe na środku Synaju

(1:30:00) Monika Prończuk: Africa Corps, czyli Rosja ciągle w Afryce

(1:53:39) Khaouter Ben Hania: reżyserka o filmie "Głos Hind Rajab"

(2:14:24) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Prezydent Trump zapowiedział, że jego administracja dokona „pewnej deeskalacji” w Minnesocie. W weekend w Minneapolis agenci federalnego Biura ds. Ceł i Imigracji (ICE) zastrzelili kolejną osobę podczas operacji związanej z aresztowaniem imigrantów w stanie Minnesota. Ofiarą padł Alex Pretti, 37-letni pielęgniarz zatrudniony w szpitalu weteranów wojennych. Dowódca operacji ICE w Minnesocie oraz szefowa Agencji ds. Bezpieczeństwa Wewnętrznego twierdzą, że Pretti był agresywny, a agenci działali w obronie własnej. Powszechnie dostępne filmy z miejsca zdarzenia podważają tę wersję. Władze stanowe zażądały wycofania trzech tysięcy agentów ICE z Minnesoty, ale operacja skierowana przeciwko imigrantom trwa nadal, podobnie jak protesty przeciwko obecności ICE w Minnesocie i innych stanach. Czy prezydent Trump rzeczywiście chce ograniczyć działania agencji? Czy winni śmierci Prettiego i wcześniejszego zabójstwa Renée Good zostaną osądzeni? I jak administracja Trumpa radzi sobie z coraz ostrzejszą krytyką w kraju i za granicą?

Gość: Marcin Fatalski

---------------------------------------------

Nowy przekład debiutanckiej powieści Thomasa Manna „Buddenbrookowie” autorstwa Jerzego Kocha to niewątpliwie jedno z najważniejszych wydarzeń literackich przełomu 2025 i 2026 roku.

Dlaczego powieść napisana 125 lat temu nadal tak bardzo nas porusza? I jak to możliwe, że to wielkie dzieło napisał 20-latek, który wcześniej trzykrotnie powtarzał klasę i opuścił szkołę przed zdaniem matury?

„Buddenbrookowie” to opowieść o upadku wielopokoleniowej kupieckiej rodziny, rozciągająca się na cały XIX wiek.

Z niezrównanym sobie mistrzostwem i rozmachem Thomas Mann portretuje ceremoniał mieszczańskiego życia, z uwzględnieniem najdrobniejszych szczegółów dotyczących choćby koloru i faktury materiału, którym obite były meble w bogatych kupieckich domach, garderoby bohaterów czy skomplikowanych dań składających się na ich wytworny jadłospis.

Ten bogato zdobiony świat oparty jest na etosie kupieckim, który z pokolenia na pokolenie rozmywa granice między firmą a rodziną. Ale w tej wielkiej sadze rodzinnej być może najważniejszy jest portret człowieka jako istoty złożonej z pęknięć i paradoksów. Bo czy artystyczny żywioł można pogodzić z mieszczańską moralnością? To pytanie, które odnosi się też do biografii autora „Buddenbrooków” Thomasa Manna.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Jerzy Koch

---------------------------------------------

Prezydent Trump wycofał się z groźby użycia siły w celu przejęcia Grenlandii, choć nie wycofał się z próby zaanektowania wyspy. Trump i szef NATO Mark Rutte twierdzą, że umowa między NATO a USA w sprawie Grenlandii jest niemal gotowa. Na szczycie w Davos Trump nie powtórzył również groźby obłożenia cłami państw europejskich, które wsparły Grenlandię militarnie. W Davos zainaugurowała działalność Rada Pokoju, instytucja, której dożywotnim szefem ma być Donald Trump. Jak dotąd kilkanaście krajów zadeklarowało gotowość uczestnictwa w Radzie, nie jest do końca jasne, jaki będzie zakres jej działania. Dlaczego Donald Trump zmienił taktykę w sprawie Grenlandii? Na ile miała na to wpływ postawa państw europejskich? Co szczyt w Davos powiedział nam na temat obecnego porządku światowego?

Jared Kushner przedstawił w Davos zamierzenia Rady Pokoju wobec Gazy. Strefa ma być wolna od Hamasu, samodzielna gospodarczo, rozwinięta jako miejsce inwestycji dla chętnych z całego świata. Co na to Palestyńczycy, państwa muzułmańskie będące członkami Rady Pokoju i Izrael, który też zgłosił do niej akces?

W Abu Dhabi pierwsze od rozpoczęcia pełnej inwazji Rosji na Ukrainę trójstronne rozmowy Ukrainy, Rosji i USA. Po spotkaniu z Trumpem Zełenski twierdzi, że umowa w sprawie amerykańskich gwarancji dla Ukrainy jest prawie gotowa. Przełom czy „dzień świstaka”?

Parlament Europejski odsyła umowę UE z krajami Mercosur do Trybunału Sprawiedliwości UE, który ma zbadać jej zgodność z traktatami. Czy Komisja Europejska wprowadzi umowę w życie wbrew głosowi Parlamentu Europejskiego?

Na przylądku Canaveral trwają przygotowania do misji Artemis 2. Po raz pierwszy od początku lat 70. ludzie okrążą Księżyc. Kim są astronauci, jakie warunki muszą spełniać osoby, które myślą o tego typu karierze?

A także: o nieistniejących grobach jako dowodzie na istnienie potwora.

Rozkład jazdy: 

(03:08) Jakub Dymek: Trump ustępuje w sprawie Grenlandii

(37:58) Agnieszka Zagner: Rada Pokoju zaczyna działalność

(1:05:53) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Dowody istnienia potwora

(1:12:26) Podziękowania

(1:18:52) Marcin Żyła: Kim są astronauci?

(1:33:26) Olena Babakowa: Rosja-Ukraina: przełom, czy ciągle to samo?

(2:02:58) Bartłomiej Znojek: Parlament Europejski kwestionuje umowę z Mercosurem

(2:20:43) Do usłyszenia

---------------------------------------------

📸 W ostatnich tygodniach nie tylko światem technologicznym wstrząsnęła sprawa przerabiania zdjęć przez chatbota Grok należącego do serwisu społecznościowego X. Na proste polecenie użytkowników model językowy rozbierał każdego, korzystając z podsyłanych zdjęć, a wiele takich obrazów dotyczyło młodych kobiet i dzieci. Osoby na zdjęciach nie wyrażały na to zgody, a często nawet nie miały świadomości tego, że ich wizerunki zostały w ten sposób przerobione.

👙❎ Sprawa wywołała poruszenie na całym świecie, a kolejne rządy - nie tylko w Europie i Stanach Zjednoczonych - zapowiedziały postępowania związane z działalnością platformy należącej do Elona Muska. Grok ostatecznie nałożył ograniczenia na generowanie podobnych treści, ale zachował taką możliwość dla płatnych użytkowników.

🔵 Czy można bez zgody przerabiać czyjeś zdjęcia do nagości i udostępniać publicznie? Czy to jest zgodne z prawem? Czy w ogóle istnieje takie prawo?

🟡 W najnowszym odcinku "Raportu o sztucznej inteligencji" zastanowimy się także do kogo należy dziś ciało i gdzie zaczyna się granica prywatności ciała i wizerunku. Poruszymy też temat nagości w przestrzeni publicznej i tej wirtualnej - co sprawa Groka mówi też o czasach, w których żyjemy i o pragnieniach człowieka? A może... czas zacząć malować roboty?

🔵 W odcinku także o sprawie prześladowań muzułmańskiej mniejszości etnicznej Ujgurów w Chinach, w którym to procederze bardzo ważną i niestety niezbyt chlubną rolę może odgrywać sztuczna inteligencja. Czy Ujgurzy są królikami doświadczalnymi przemian jakie dokonują się w branży technologicznej?

🔧 AAA poza tym - hydraulika zatrudnię i to na już: do budowy wielkich centrów AI.

Goście:

🔹 dr Paula Skrzypecka - prawniczka specjalizująca się w prawie nowych technologii i ochronie danych osobowych.

🔹 Agnieszka Pilat - polsko-amerykańska artystka i pisarka działająca na styku robotyki, sztucznej inteligencji i sztuk pięknych.

🔹 dr hab. Dominika Byczkowska-Owczarek - Przewodnicząca Sekcji Socjologii Ciała PTS, Uniwersytet Łódzki.

🔹 Zumretay Arkin - ujgurska działaczka praw człowieka, wiceszefowa Światowego Kongresu Ujgurów.

🔹 prof. Darren Byler - amerykański antropolog z Simon Fraser University w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie.

🔹 Mateusz Chrobok - ekspert do spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”

Prowadzenie: Adrian Bąk

Realizator: Andrzej Bogucki

Lektorzy: Dariusz Rosiak, Agata Kasprolewicz

Partnerem tego odcinka jest Synektik

Rozkład jazdy:

(01:40) dr Paula Skrzypecka: przerabianie zdjęć w internecie a prawo

(41:23) dr hab. Dominika Byczkowska-Owczarek: do kogo należy ciało?

(46:20) Zumterain Arkin i prof. Darren Byler: AI a inwigilacja Ujgurów

(53:02) Agnieszka Pilat: jak zaczęłam malować roboty

(1:11:50) Mateusz Chrobok: Ilu hydraulików potrzeba do budowy centrów danych AI?

(1:15:10) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Po groźbie Donalda Trumpa wprowadzenia dodatkowych ceł na produkty z państw, które w geście solidarności z Danią wysłały na Grenlandię niewielkie oddziały wojskowe, napięcie między Europą a Stanami Zjednoczonymi sięgnęło poziomu najwyższego od dekad. Prezydent USA już codziennie zapowiada przejęcie Grenlandii – jeśli inaczej się nie da, także siłą. W reakcji na jego słowa Ursula von der Leyen mówi o końcu świata reguł, jaki znamy, oraz zapowiada surową odpowiedź Europy. Prezydent Francji grozi uruchomieniem tzw. instrumentu antywymuszeniowego, czyli otwartą wojną handlową. Nawet brytyjski premier, stroniący wcześniej od krytyki Waszyngtonu, uznał, że Amerykanie przekroczyli „czerwoną linię”. Transatlantycki konflikt wciąż pozostaje głównie sporem na cła i słowa, jego kolejna odsłona trwa właśnie w Davos, gdzie dziś wieczorem przemawiać ma Trump. Ale w Brukseli, Londynie i Berlinie słychać już głosy o końcu 80-letniego, wielkiego sojuszu państw Zachodu – i rozważa się tu dotąd nieprawdopodobne scenariusze.

Co się stanie, jeśli Amerykanie zajmą Grenlandię siłą? Czy taki atak oznacza koniec NATO? A może już istnieje ono głównie na papierze? Jakie pomysły ma Europa na ewentualny nowy sojusz wojskowy? Oraz jak w tej sytuacji może zareagować Polska?

Gość: Marek Świerczyński

---------------------------------------------

W tym odcinku porozmawiamy o tym, co dzieje się na zewnątrz, a nie w środku książek. Bo choć żywioł literatury stanowi sens istnienia książek, to wiodą one też życie materialne, na które składa się papier – jego kolor, zapach i faktura, krój pisma, a w końcu okładka.

Co się dzieje w przestrzeni literacko-graficznej?

Czemu służą okładki? Ilustracji, interpretacji, a może nawiązaniu dialogu z czytelnikiem za pomocą graficznych rebusów?

Gościem tego odcinka Raportu o książkach jest jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich projektantów książek, Przemek Dębowski.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Przemek Dębowski

---------------------------------------------

Nie gasną protesty w Minneapolis przeciwko działaniom funkcjonariuszy federalnego Urzędu ds. Imigracji i Ceł. Ostatnie demonstracje nastąpiły po postrzeleniu przez funkcjonariusza urzędu Wenezuelczyka, który zaatakował funkcjonariusza łopatą. Trwa też otwarty konflikt prezydenta Trumpa z prezesem Rezerwy Federalnej, czyli banku centralnego. Jak Donald Trump próbuje wpływać na instytucje amerykańskiej demokracji? Czy jego polityka zagraża ich funkcjonowaniu? Czy też może, jak każdy prezydent, testuje granice prawa, w których może realizować własny program polityczny?

Chiny poinformowały, że osiągnęły w ubiegłym roku największą w swojej historii nadwyżkę w handlu ze światem – mimo, a może dzięki, cłom nałożonym przez USA na niemal wszystkie kraje świata. Jak Pekin przyjmuje agresywną politykę Trumpa w Ameryce Łacińskiej i w innych rejonach globu?

W Ugandzie wybory prezydenckie. Na siódmą kadencję przygotowuje się Yoweri Museveni, który rządzi krajem od czterech dekad. Kiedyś był przyszłością Afryki, dziś porównuje się go do brutalnego dyktatora Idiego Amina. Jak gasną nadzieje na demokrację w Ugandzie?

Po wprowadzeniu przez Australię zakazu używania mediów społecznościowych przez osoby poniżej 16. roku życia inne kraje szykują podobne regulacje. Czy zakazy działają i jak aplikacje społecznościowe zmieniają życie dzieci?

W Maroku kończy się Puchar Narodów Afryki, najważniejsza impreza piłkarska na kontynencie. Dlaczego w afrykańskich drużynach najlepiej grają Europejczycy?

A także: o bajkach starych i nowych oraz o morałach z nich płynących.

Rozkład jazdy: 

(02:38) Mateusz Piotrowski: Trump kontra instytucje amerykańskiej demokracji

(28:04) Bogdan Góralczyk: Chiny wobec polityki USA

(50:37) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Baju baju

(57:06) Podziękowania

(1:03:57) Michał Banasiak: Finał Pucharu Narodów Afryki

(1:18:53) Wojciech Jagielski: Museveni po raz siódmy prezydentem?

(1:37:20) Tomasz Rożek: Smartfony – technologia nie dla dzieci?

(2:03:44) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Prezydent Trump zapowiedział, że Stany Zjednoczone podejmą bardzo zdecydowane działania, jeśli władze dokonają egzekucji demonstrantów, którzy od końca grudnia protestują przeciwko rządowi. Według amerykańskiej Agencji Prasowej Aktywistów Praw Człowieka (HRANA) w zamieszkach zginęło co najmniej 2 400 protestujących i prawie 150 osób związanych z władzami. Ponad 10 tysięcy osób zostało aresztowanych. Władze całkowicie odcięły dostęp do internetu i innych środków komunikacji z zagranicą; nie wiadomo dokładnie, co dzieje się w kraju. Z dostępnych informacji wynika, że po wzmożeniu represji przez siły bezpieczeństwa demonstracje mają mniejszy zasięg. Irański przedstawiciel w ONZ oskarżył Trumpa o podżeganie do protestów i obarczył Amerykę odpowiedzialnością za „śmierć niewinnych ludzi, zwłaszcza młodzieży”. Wczoraj Donald Trump zapowiedział, że nałoży 25-procentowe cła na kraje, które będą handlowały z Iranem.

Dlaczego po pierwszych umiarkowanych reakcjach na protesty władze Iranu przeszły do brutalnych działań, w tym strzelania do protestujących? Czy to jest moment, w którym ważą się dalsze losy Republiki Islamskiej? I kto miałby objąć władzę w kraju?

Gość: Łukasz Fyderek

---------------------------------------------

A co jeśli w przekładzie literackim nie idzie wcale o podobieństwo, tylko o różnicowanie?

Czy zadaniem tłumacza i wartością absolutną jego pracy jest rzeczywiście maksymalne zbliżenie się do oryginału? A może w przekładzie nie chodzi wcale o powielanie, ale o zmianę, nie o zastępowanie, tylko o wzbogacanie?

Bo „czyż przekład nie jest między innymi po to, by nasz język dzięki spotkaniu z obcym wyszedł poza utarte szlaki, wypuścił się w nieznane?”

To pytania, które w swojej nowej książce „TRANS czyli transfer, transgresja, translacja” zadaje tłumacz, poeta i krytyk literacki Jerzy Jarniewicz.

Dlaczego, myśląc o przekładach literackich, skupiamy się najczęściej na tym, co w tłumaczeniu umyka, ginie, a rzadko zastanawiamy się nad tym, co przekład wnosi do naszego języka i jak pobudza literaturę do wiecznego życia?

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Jerzy Jarniewicz

Książka: Jerzy Jarniewicz, „TRANS czyli transfer, transgresja, translacja”, Wydawnictwo Officyna

---------------------------------------------

Wiceprezydent USA J.D. Vance powiedział, że Grenlandia ma „krytyczne” znaczenie dla Stanów Zjednoczonych i świata w wypadku ataku Rosji albo Chin, i skrytykował Europę za brak ochrony tego terytorium. Rzeczniczka Białego Domu potwierdziła, że prezydent Trump nie wyklucza użycia siły militarnej do przejęcia Grenlandii. Liderzy sześciu państw europejskich, w tym Polski, zadeklarowali, że tylko Dania i Grenlandia mają prawo do regulowania relacji między sobą. Jak daleko posunie się prezydent Trump w celu przejęcia Grenlandii? Jak retoryka Trumpa wpływa na europejskich sojuszników Ameryki? Czy stanowi ona zagrożenie dla spójności NATO?

Prezydent Zełenski przeprowadził zmiany na kluczowych stanowiskach w resortach związanych z bezpieczeństwem kraju. Kim jest nowy szef Biura Prezydenta, Kyryło Budanow, i dlaczego to on zastąpił Andrija Jermaka?

Po amerykańskiej operacji w Wenezueli nie ustają prześladowania przeciwników reżimu. Za wypowiedzi na tematy polityczne grozi więzienie. Jak wygląda codzienność w Caracas? Czy amerykańska akcja z ubiegłego weekendu zmieniła cokolwiek w życiu jego mieszkańców?

W Aleppo syryjskie wojska rządowe biją się z Kurdami kontrolującymi część miasta. Dlaczego wojska kurdyjskie, kontrolujące jedną trzecią Syrii, nie zintegrowały się z armią rządową i jakie to ma znaczenie dla przyszłości Syrii?

Koncern Lego wprowadza nowe rozwiązania technologiczne do modeli klocków, które od prawie 50 lat w tradycyjnej formie towarzyszą dzieciom na całym świecie. Koniec fajnej zabawy czy początek nowej?

A także: o bezradności i skuteczności organizacji międzynarodowych.

Rozkład jazdy: 

(02:38) Piotr Szymański: Amerykanie chcą Grenlandii – co na to NATO?

(29:26) Bartosz Cichocki: Zmiany w instytucjach bezpieczeństwa Ukrainy

(1:00:08) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Dlaczego pijemy colę w kinie

(1:06:22) Podziękowania

(1:13:08) Marcin Żyła i Doma Matejko: Życie codzienne w Caracas

(1:30:19) Karol Wasilewski: Kurdowie przeciw rządowi centralnemu Syrii

(1:51:59) Maciej Kośmicki: Lego i nowe technologie

(2:15:10) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Poprzedni rok był dla branży AI najbardziej dochodowy, ale z perspektywy zwykłych ludzi zaczęło pojawiać się coraz więcej wątpliwości, czy rewolucja sztucznej inteligencji przyniesie wymierne korzyści, czy raczej będzie bańką, która napędzi światowy kryzys.

Rozpoczynający się nowy rok będzie być może rokiem prawdy i weryfikacji. Czy AI spełni pokładane w niej ogromne oczekiwania? W jaki sposób zmieni w 2026 roku życie przeciętnych odbiorców?

🔵 W tym odcinku porozmawiamy z twórcą jednego z najbardziej znanych podcastów o AI na świecie o jego przewidywaniach na najbliższe miesiące i o tym, dlaczego w ogóle jako doświadczony dziennikarz i korespondent w czterdziestu krajach świata zainteresował się tą tematyką.

🔵 To może być też rok, w którym AI zyska twarz — i to dosłownie. Po modelach językowych firmy coraz większą uwagę zaczynają przykładać do robotów humanoidalnych i usprawnień w tym zakresie. W tym odcinku także rozmowa z czołowym projektantem humanoidów Davidem Hansonem, który stworzył postać Sophii, występującej między innymi na konferencjach ONZ i mającej nawet obywatelstwo.

🔵 Zajrzymy też do jednego z warszawskich biur, w którym AI zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Czy korzystanie ze sztucznej inteligencji w urzędzie czy w firmie jest dziś powodem do wstydu? Czy wręcz przeciwnie? I czy rzeczywiście skraca pracę?

Goście:

🟢 David Hanson – amerykański robotyk, założyciel i dyrektor generalny Hanson Robotics, twórca najsłynniejszego humanoida na świecie „Sophii”

🟢 Craig S. Smith – wieloletni dziennikarz i korespondent „New York Timesa”, autor podcastu „Eye on AI”

🟢 Daria Sowińska-Milewska – koordynatorka projektów edukacyjnych, doradczyni, trenerka

🟢 Mateusz Chrobok – ekspert do spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”

Lektorzy:

Dariusz Rosiak

Agata Kasprolewicz

Krystian Hanke

Marcin Żyła

Partnerem tego odcinka jest Synektik

Rozkład jazdy: 

(06:08) Craig Smith: jaki to będzie rok dla AI?

(23:42) David Hanson: jak stworzyłem Sophię i dlaczego roboty powinny mieć wolną wolę

(48:57) Kazuo Ishiguro - Klara i słońce - czyta Agata Kasprolewicz

(52:16) Daria Sowińska-Milewska: sztuczna inteligencja w codziennej pracy w biurze

(1:15:31) Mateusz Chrobok: AI i postępy w medycynie

(1:19:26) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Dziesiąty dzień trwają protesty antyrządowe w Iranie. Do demonstracji dochodzi już w 27 z 31 prowincji kraju. Według danych amerykańskiej organizacji praw człowieka w zamieszkach zginęło co najmniej 36 osób, a 2000 zostało aresztowanych. Protesty dotyczą przede wszystkim katastrofalnej sytuacji gospodarczej kraju, gdzie inflacja przekracza 50 procent, a lokalna waluta osiągnęła najniższy kurs wobec dolara w historii — jeden dolar kosztuje prawie półtora miliona riali.

Prezydent Masoud Pezeszkian poinstruował rząd, by wsłuchał się w „uprawnione żądania” protestujących, jednak nie jest jasne, czy rząd ma plany opanowania dramatycznej sytuacji gospodarczej kraju. Prezydent Trump zagroził, że „jeśli Teheran zacznie zabijać pokojowych demonstrantów”, Stany Zjednoczone „przyjdą im na pomoc”. Wcześniej Trump groził wznowieniem ataków na Iran, jeśli będzie on odbudowywał swój program nuklearny.

Czy obecna fala protestów może zagrozić irańskiej teokracji? Na ile Amerykanie są zdeterminowani, by wspomóc protestujących? Jak amerykańska interwencja w Wenezueli może wpłynąć na postawę władz irańskich? I co na to wszystko najwięksi sojusznicy Iranu: Rosja i Chiny?

Gość: Krzysztof Strachota

---------------------------------------------

W pierwszym w roku 2026 odcinku Raportu o książkach nigdzie nie będziemy się spieszyć, bo literatura ma swój rytm, który powoduje, że niektóre książki lepiej czytać po długim czasie od ich wydania.

Są też takie, których przeczytać nigdy nie zdążymy… co tu dużo mówić, takich jest najwięcej.

Może więc zamiast z powodu nieprzeczytanych książek, które piętrzą się na naszych półkach, czynić wyrzuty sumienia, należy spojrzeć na nie z czułością, jak na starych znajomych, z którymi nie zdążyliśmy co prawda nigdy blisko się zaprzyjaźnić, ale dobrze, że są.

Bo książki to nie tylko nośniki wielkich literackich treści, ale też przedmioty, z którymi dzielimy przestrzeń. Czasem przypominają nam o tym, kim byliśmy albo kim marzyliśmy, by być, innym razem noszą ślady naszych czytelniczych przyzwyczajeń, podróży, znajomości z innymi ludźmi.

A inspiracji do tych wszystkich rozmyślań o naturze książek i czytania dostarczyła mi „Książka o (nie)czytaniu” Justyny Sobolewskiej, która jest gościem tego odcinka.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Justyna Sobolewska

Książka: „Książka o (nie)czytaniu” Justyny Sobolewskiej / Wydawnictwo Iskry

Realizacja: Kris Wawrzak i Marcin Trojanowicz

---------------------------------------------

Stany Zjednoczone schwytały i wywiozły do Nowego Jorku prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro i jego żonę Cilię Flores. W przygotowanej kilka miesięcy operacji wojskowej wzięło udział 150 samolotów, które zniszczyły wojskowe cele w Caracas. Zginęło co najmniej kilkadziesiąt osób.

Maduro został przetransportowany do Nowego Jorku; w poniedziałek ma stanąć przed sądem pod zarzutem narkoterroryzmu, importu kokainy, posiadania zakazanej w USA broni maszynowej oraz próby jej użycia.

W Wenezueli władzę przejęła dotychczasowa wiceprezydent Delcy Rodríguez. Władze zapowiadają obronę kraju przed imperialną agresją – jak to ujęto – a jednocześnie Rodríguez przyjęła pojednawczy ton, proponując Amerykanom porozumienie w ramach prawa międzynarodowego.

Prezydent Trump zapowiedział, że to Stany Zjednoczone będą zarządzać Wenezuelą, choć nie wyjaśnił, w jaki sposób ma to się odbywać. Trump zadeklarował również, że Amerykanie przejmą pokłady wenezuelskiej ropy.

Jaki jest cel amerykańskiej interwencji w Wenezueli? Dlaczego do niej dochodzi? Jak Amerykanie zamierzają zarządzać krajem, zwłaszcza przemysłem naftowym? Jaką rolę widzą dla obecnych władz i dla opozycji? Jakie będą skutki amerykańskiej operacji dla światowej polityki, jak przyjmują ją Chiny i Rosja? Czy Trump ma jakikolwiek plan dla Wenezueli? I dlaczego prezydent, który doszedł do władzy, obiecując wycofanie Ameryki z wojen na świecie, rozpoczyna drugą kolejną interwencję na kilka miesięcy przed wyborami?

Goście: Joanna Gocłowska-Bolek, Marcin Fatalski, Piotr Arak

---------------------------------------------

Prezydent Zełenski nie wyklucza wycofania wojsk ukraińskich z Donbasu, ale tylko pod warunkiem, że również Rosjanie wycofają swoje oddziały. Zełenski twierdzi, że Stany Zjednoczone oferują Ukrainie 15-letnie gwarancje bezpieczeństwa. Prezydent podkreśla, że wynegocjowane porozumienie musiałoby zostać zatwierdzone przez Ukraińców w referendum. Władimir Putin powtarza, że Rosja zrealizuje cele swojej operacji wojskowej metodami dyplomatycznymi albo siłą. Czy rzeczywiście jesteśmy najbliżej pokoju, jak to sugerują przywódcy USA i Ukrainy? Czy Rosja gotowa jest pójść na jakikolwiek kompromis? I co zrobi Europa, która coraz silniej rozrywana jest wewnętrznymi sporami w sprawie podejścia do wojny?

Izrael uznał Somaliland, mały kraj w Rogu Afryki, który przed ponad 30 laty ogłosił odłączenie od Somalii. Dlaczego Izrael wspiera secesjonistów? Co z tą decyzją mają wspólnego jemeńscy Huti i Palestyńczycy z Gazy?

Kambodża i Tajlandia ogłosiły rozejm po trwających od kilku tygodni krwawych starciach na granicy. O co w nich chodzi i dlaczego te dwa kraje regularnie kłócą się w sprawie granicy?

Cypr przejmuje przewodnictwo w Unii Europejskiej. Dlaczego może to zagrozić stosunkom Unii z Turcją, na których utrzymaniu – zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa – Brukseli szczególnie zależy?

Mija prawie pół wieku od momentu, gdy z Ziemi wystartowały dwie bezzałogowe sondy „Voyager”. Ich zadaniem było przyjrzenie się Jowiszowi i Saturnowi. Czego dowiedzieliśmy się o kosmosie i o sobie dzięki temu przedsięwzięciu, które może trwać jeszcze setki tysięcy lat?

A także: Pan Bóg się śmieje, kiedy człowiek robi plany. Dlaczego zatem, zwłaszcza w Nowym Roku, powtarzamy ten sam rytuał ogłaszania planów i postanowień?

Rozkład jazdy:

(02:42) Piotr Pogorzelski: Rosja–Ukraina: pokój bliżej?

(30:04) Konstanty Gebert: Czego szuka Izrael w Rogu Afryki?

(1:05:10) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Z nowym rokiem

(1:11:38) Podziękowania

(1:18:38) Marcin Żyła: Voyager w międzyplanetarnej podróży

(1:42:15) Barbara Kratiuk: Rozejm w konflikcie Tajlandii i Kambodży

(1:59:49) Thomas Orchowski: Cypr i przyszłość stosunków UE z Turcją

(2:17:28) Do usłyszenia

---------------------------------------------

To był rok powrotu Donalda Trumpa i to w wersji turbo. Bez ograniczeń, bez — znanych z poprzedniej kadencji — niepewnych ogniw w maszynie politycznej, która zmienia oblicze Ameryki i całego globu. Przekonaliśmy się, na czym konkretnie polega polityka opatrzona hasłem „America First” — nie tylko w Europie, ale na całym świecie.

Nie ma przełomu w wojnie Rosji z Ukrainą. Putin deklaruje, że wszystkie cele Rosji w tej wojnie będą zrealizowane, co oznaczałoby likwidację Ukrainy jako suwerennego państwa. Prezydent Zełenski, a zwłaszcza miliony Ukraińców, na to zgodzić się nie chcą.

Kruchy rozejm w Gazie trwa, choć końca wojny nie widać. To był w ogóle rok, który przypomniał, że wojny — również wojny między państwami — nie są przeżytkiem, tylko jak najbardziej doświadczeniem współczesnym. Rosja z Ukrainą, Indie z Pakistanem, Tajlandia z Kambodżą, Rwanda z Demokratyczną Republiką Konga. Czy w nadchodzącym roku czeka nas konflikt USA z Wenezuelą?

Wojny celne Trumpa, walka o strategiczne surowce, w tym metale ziem rzadkich, boom inwestycyjny w dziedzinie sztucznej inteligencji — ciekawe, jak długo potrwa — to tematy, które nas poruszały w tym roku.

Niemcy i Japonia mają nowych, wyrazistych przywódców, podobnie jak Kościół katolicki, którym kieruje Amerykanin, choć o zupełnie innym stylu i treści niż Donald Trump.

O ludziach, wydarzeniach, zjawiskach i procesach, które nas intrygowały i inspirowały, porozmawiamy w tym ostatnim w 2025 roku wydaniu Raportu o stanie świata.

Goście: Sylwia Czubkowska, Andrzej Kohut, Zbigniew Parafianowicz

---------------------------------------------

Czy można zakochać się w sztucznej inteligencji? I do czego to może doprowadzić?

Kilka lat temu film "Her" wydawał się futurystyczną fantazją. Dziś jego sceny coraz częściej przypominają rzeczywistość.

Chatboty, wirtualni towarzysze i "partnerzy" AI przestają być ciekawostką - dla wielu osób stają się realnym wsparciem w samotności, żałobie, kryzysie. Ale także w codziennym życiu.

W najnowszym odcinku Raportu o sztucznej inteligencji opowiadamy historię Alainy Winters, która po śmierci żony zbudowała emocjonalną relację z partnerem AI, Lucasem. Dziś mówi, że jest szczęśliwa.

Czy mamy prawo to kwestionować?

W tym odcinku pytamy także:

🔵 czy sztuczna inteligencja może zastąpić relację z człowiekiem?

🔵 kim są ludzie, którzy wchodzą w takie relacje i w jaki sposób to zmienia człowieka?

🔵 czy to kwestia samotności, a może czegoś innego?

🔵 i kto ponosi odpowiedzialność, gdy wirtualna bliskość zaczyna mieć realne konsekwencje?

Goście:

🟣 Alaina Winters - emerytowana profesor komunikacji z Pittsburgha

🟣 Jessica Szczuka – niemiecka psycholożka badająca relacje człowieka z technologią

🟣 Mateusz Chrobok - ekspert od spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor "Rubryki aktualnościowej"

Lektorzy:

Katarzyna Pruchnicka

Agata Kasprolewicz

Monika Mendroch-Karbowska

Partnerem tego odcinka jest Synektik

Rozkład jazdy:

(04:05) Alaina Winters: moja relacja z partnerem AI, Lucasem

(31:52) Mateusz Chrobok: święta w erze AI

(41:02) dr Jessica Szczuka: dlaczego ludzie wchodzą w relacje z AI

(1:04:44) Do usłyszenia

---------------------------------------------

W tym wigilijnym programie wracamy do początku, do źródeł, do chrześcijańskiej tradycji, z której wyrastamy – bez względu na to, czy wierzymy, że świętujemy w te dni przyjście na świat Zbawiciela, czy po prostu spotykamy się w rodzinnym lub przyjacielskim gronie, by cieszyć się wzajemną obecnością.

Dlaczego to robimy? Prosta odpowiedź brzmi: dlatego, że robili to nasi rodzice, ich rodzice i kolejne pokolenia przed nimi. Ale dlaczego wiara chrześcijańska przetrwała tak długo, mimo że praktyka tej wiary znaczona jest polami śmierci, prześladowań i opresji dokonywanych przez jej wyznawców? Co takiego pozwala milionom ludzi na całym globie identyfikować się z chrześcijaństwem? Dlaczego chrześcijaństwo stało się punktem odniesienia dla tak wielu pokoleń i dziś, w naszym zachodnim świecie postreligijnym, nadal traktowane jest jako fundament, na którym opiera się nasz system wartości i opis ludzkiej kondycji?

A może tak nie jest — może czas chrześcijaństwa jako punktu odniesienia dla zrozumienia tego, kim jest człowiek, skończył się, a my czerpiemy z niego tak jak z innych opowieści: mitów greckich, antycznych ksiąg mądrości ze Wschodu i refleksji filozofów?

Gość: Tomasz Stawiszyński

---------------------------------------------

W przedświątecznym odcinku Raportu o książkach spotykamy się z filozofem i pisarzem, dlatego rozpiętość lektur będzie bardzo szeroka: od Heraklita, przez Brunona Schulza, Bolesława Leśmiana, Denisa Johnsona, Platona… po Wita Szostaka.

W centrum naszej rozmowy będzie jednak znakomity esej filozoficzny, który jest odbiciem spotkania filozofa z pisarzem. Pyta bowiem o związek myślenia z opowieścią. W tej historii metaforą myślenia jest morze, a metaforą opowieści – rzeka.

„Dorzecza i dociekania” Dobrosława Kota to fascynująca lektura, w której rzeka nie jest tylko punktem wyjścia, ale też przedmiotem rozmyślań. Choć „przedmiot” to słowo niefortunne w odniesieniu do rzeki, bo rzeka – jak pisze filozof – to czasownik, a nie rzeczownik.

Rzeki umykają językowi, a język broni się przed rzecznym żywiołem, tworząc metafory.

Rzeka, która jest wiecznym ruchem i zmiennością, jest zresztą być może najlepszą metaforą literatury.

Bo czy podobnie jak nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki, tak samo nie można dwa razy przeczytać tej samej książki?

To jedno z wielu pytań literacko-filozoficznych, które – mam nadzieję – porwą Państwa niczym nurt rzeki w ten świąteczno-noworoczny czas.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Goście: Dobrosław Kot/Wit Szostak

Książka: „Dorzecza i dociekania” – Dobrosław Kot; Wydawnictwo słowo/obraz terytoria

---------------------------------------------

Unia Europejska pożyczy Ukrainie 90 miliardów euro na dwa lata. Liderom UE nie udało się jednak dojść do porozumienia w sprawie wykorzystania rosyjskich pieniędzy zamrożonych na europejskich kontach. Sprzeciw wyraziła Belgia, na terenie której znajduje się bank dysponujący tymi aktywami. W weekend kolejna runda rozmów amerykańsko-rosyjskich w sprawie planu pokojowego dla Ukrainy. Wcześniej Władimir Putin zadeklarował, że cele Rosji na Ukrainie są niezmienne i Rosja zrealizuje je albo metodami dyplomatycznymi, albo siłą. Na jak długo starczą Ukrainie pieniądze pożyczone przez Europę? Na jak długo Europie starczy zaangażowania w obronę Ukrainy? Czy zabiegi dyplomatyczne mają szansę na realną zmianę sytuacji w wojnie? Po co Wołodymyr Zełenski przyjeżdża do Polski?

Zwolennik Augusto Pinocheta został prezydentem Chile. José Antonio Kast zapowiada deportację 360 tysięcy migrantów i odbudowę potęgi Chile. Dlaczego ludzie mu wierzą?

Coraz więcej krajów, w tym krajów zachodnich, odbudowuje związki z talibami rządzącymi Afganistanem. Dlaczego świat uznaje ich władzę, mimo że nie zmieniają oni zasadniczo swojej polityki?

Wspierani przez Rwandę rebelianci z armii M23 zajęli kolejne miasto w regionie Kiwu w Demokratycznej Republice Konga. Amerykanie oskarżają Rwandę o złamanie porozumienia zawartego z Demokratyczną Republiką Konga. Dlaczego Rwanda czuje się bezkarna w tym regionie?

Nowe badania paleontologiczne rzucają światło na pochodzenie „Małej stopy” – niemal całkowicie zrekonstruowanego szkieletu hominida sprzed prawie 3 milionów 700 tysięcy lat. Co te badania mówią o ewolucji człowieka?

A także: o świętach i złych mocach oraz o tym, jak się bronić przed jednymi i drugimi.

Rozkład jazdy: 

(02:43) Wojciech Konończuk: Pieniądze dla Ukrainy

(27:44) Joanna Gocłowska-Bolek: Prawica zwycięża w Chile

(49:16) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Zgiń, przepadnij, siło nieczysta

(56:00) Wszystko co najlepsze w Raporcie

(57:47) Podziękowania

(1:04:26) Marcin Pośpiech: Talibowie zyskują wiarygodność

(1:19:45) Radosław Malinowski: Wojna Rwandy na wschodzie DR Konga

(1:39:45) Łukasz Kwiatek: Kim jest „Mała stopa”

(2:01:43) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Władze białoruskie zwolniły 123 więźniów politycznych. Nastąpiło to po rozmowach z amerykańskim wysłannikiem prezydenta Trumpa, Johnem Coalem, w trakcie których Amerykanie zapowiedzieli zniesienie sankcji eksportowych na białoruskie nawozy potasowe, jedno z poważnych źródeł dochodu reżimu Łukaszenki.

Wśród zwolnionych znaleźli się: rywal Łukaszenki w kampanii wyborczej z 2020 r. Wiktar Babaryka oraz liderzy ówczesnych protestów – Maryja Kalesnikawa, Maksim Znak, Pawieł Siewiaryniec, a także znany obrońca praw człowieka Aleś Bialacki.

Nie zwolniono Andrzeja Poczobuta, który przed kilkoma dniami został wraz z gruzińską dziennikarką Mzią Amaglobeli współlaureatem Nagrody Sacharowa.

Dlaczego Łukaszenka zgodził się na tę polityczną transakcję? Co uzyskują na niej Amerykanie? Jak wobec tej amerykańsko-białoruskiej rozgrywki zachowa się Unia Europejska?

Gość: Michał Kacewicz

---------------------------------------------

Katowice Rynek – Teatr Śląski to przystanek na trasie siódemki, tramwaju, który gość tego odcinka Raportu o książkach nazywa „Królową śląskich banek”.

Zbigniew Rokita napisał książkę o Śląsku z perspektywy pasażera tramwaju.

Tramwaju numer 7, który – jak pisze – „przecina na pół jego własny kosmos”.

Nieprzypadkowo zaczynamy ze Zbigniewem Rokitą nasz spacer od Teatru Śląskiego, bo tam właśnie rozpoczęła się górnośląska rewolucja godności.

Poza tym trasa Siódemki, która ciągnie się od Katowic przez Chorzów, Świętochłowice aż po Bytom, trwa półtorej godziny. Tyle co spektakl teatralny. Podróż przez aglomerację, podobnie jak przedstawienie, też za każdym razem teoretycznie przebiega według tego samego scenariusza (wytyczonego przystankami), za każdym razem jest jednak inna.

Tym razem podróżowaliśmy z mikrofonem – aby także państwo mogli z nami być. Momentami będzie głośno, jak to w tramwaju, ale opowieść o książce „Aglo. Banką po Śląsku” tak właśnie musi brzmieć.

Kim był Erwin Sówka, człowiek, który pokazał, jak Saturn wygląda z perspektywy Śląska?

Czy Śląsk potrzebuje nowego mitu?

I dlaczego śląskość jest punkowa i heretycka?

To kilka z wielu pytań, które padną w czasie podróży banką po Śląsku ze Zbigniewem Rokitą.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Zbigniew Rokita

Książka: Aglo. Banką po Śląsku, Zbigniew Rokita / Wydawnictwo Znak

---------------------------------------------

Stany Zjednoczone ogłosiły nową strategię bezpieczeństwa narodowego, która ma stanowić podstawę wewnętrznej i zagranicznej polityki amerykańskiej. W myśl hasła „America First” dokument zapowiada utrzymanie wpływów USA, ale tylko w miejscach, w których służy to interesom Ameryki. Waszyngton chce koncentrować swoje działania w zachodniej hemisferze, zwłaszcza w Ameryce Łacińskiej oraz w rejonie Indo-Pacyfiku. Europa – według autorów strategii – stoi na progu „cywilizacyjnego wymazania”, Rosja nie jest traktowana jako wróg, ale partner, w kontaktach z którym Amerykanie będą chcieli uzyskać równowagę strategiczną. Czym jest ten dokument? Na ile jego realizacja zagraża interesom Europy, a na ile może być dla niej szansą?

Ministrowie Unii Europejskiej uzgodnili zmiany przepisów migracyjnych. Kraje członkowskie będą mogły deportować osoby nieposiadające prawa pobytu na terenie wspólnoty oraz tworzyć ośrodki dla potencjalnych azylantów poza granicami Unii. Czy te działania przekonają wyborców do głosowania na partie głównego nurtu?

Premier Kanady i premier prowincji Alberta podpisali wstępną zgodę na budowę rurociągu, który ma transportować ropę na wybrzeże Pacyfiku. Część Kanadyjczyków świętuje, inni, zwłaszcza przedstawiciele Pierwszych Narodów, boją się negatywnych skutków środowiskowych i społecznych tej decyzji. Argumenty której strony przeważą?

W Hollywood trwa batalia o przejęcie legendarnego studia filmowego Warner Brothers. Dlaczego Netflix i Paramount gotowe są płacić miliardy dolarów za zakup Warnera? I jak ten zakup zmieni oblicze kina, telewizji i serwisów streamingowych?

Rakieta Falcon 9 firmy SpaceX wyniosła w kosmos pięć satelitów, o których media piszą, że są polskie. Na czym polega ich „polskość”? I na czym polega polska i europejska strategia podboju kosmosu?

A także: o grze pozorów, maskach i udawaniu, czyli o życiu publicznym.

Rozkład jazdy: 

(02:55) Marek Magierowski: America First w nowej strategii Waszyngtonu

(35:46) Jolanta Szymańska: UE zaostrza przepisy migracyjne

(57:44) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Pozory nie mylą

(1:04:04) Podziękowania

(1:10:56) Marcin Żyła: Kanadyjski rurociąg - zagrożenia i szanse

(1:29:46) Piotr Gociek: Kto przejmie Warnera i jakie będą tego skutki

(1:54:10) Tomasz Rożek: Do kogo należą polskie satelity?

(2:17:49) Do usłyszenia

---------------------------------------------

W ostatnich tygodniach słychać coraz więcej głosów, że najnowsza fala rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji przypomina klasyczną bańkę spekulacyjną. Że tempo inwestycji oderwało się od realnych możliwości firm oraz ich zarobków i że już niedługo możemy mieć do czynienia z momentem otrzeźwienia. Jednocześnie trudno lekceważyć fakty: AI wchodzi do szkół, urzędów, szpitali, redakcji, fabryk — i na razie działa, a nawet przynosi konkretne korzyści.

🔵 W tym odcinku Raportu o sztucznej inteligencji przyjrzymy się, skąd bierze się ten rozdźwięk. Czy mamy do czynienia z rynkową euforią, która wcześniej czy później pęknie? Czy raczej z kolejną wielką transformacją technologiczną, która po prostu budzi naturalny opór i niepokój? I która już przynosi realne korzyści zwykłym ludziom — takim jak sparaliżowany od ponad dwudziestu lat mieszkaniec Kalifornii, który żyje dzięki technologii i dzięki AI.

🔵 A nawet jeśli AI to bańka, to co to tak naprawdę oznacza? I co stanie się, gdy w końcu pęknie? Kogo to dotknie? Może w odpowiedzi na te pytania warto cofnąć się do czasu początków internetu i tak zwanej ery dotcomów, bo to wtedy obietnice nowych technologii rosły szybciej niż realne możliwości firm. Jaka lekcja z tego płynie?

🔵 W podcaście także między innymi o nowym chińskim rynku Nvidii i o tym, czy w czatbotach już niedługo będą obecne reklamy...

Goście:

🟣 Krzysztof Mazur — menedżer, prezes Zarządu Rady Polskich Przedsiębiorców Globalnych i autor kanału na YouTubie GeoEkonomia

🟣 Henry Evans i Jane Evans — małżeństwo z Los Altos Hills w Kalifornii

🟣 Mateusz Chrobok — ekspert do spraw cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”

Lektorzy:

Krzysztof Tubilewicz

Michał Żakowski

Monika Mendroch-Karbowska

Katarzyna Pasierbik

Realizatorzy: Kris Wawrzak i Andrzej Bogucki

Partnerem tego odcinka jest Synektik

Rozkład jazdy: 

(06:35) Krzysztof Mazur: czy AI to bańka?

(43:28) Henry Evans: jak technologia zmienia mi życie

(57:19) Mateusz Chrobok: czy w czatbotach będą reklamy?

(1:03:03) Do usłyszenia

---------------------------------------------

W dużych miastach Syrii odbyły się uroczystości związane z rocznicą obalenia reżimu Baszara al-Asada. 8 grudnia ubiegłego roku, po 11-dniowej ofensywie, wojska organizacji Hayat Tahrir al-Szam kierowane przez Ahmeda al-Szarę opanowały Damaszek, ogłaszając koniec krwawych rządów Asadów trwających przez 54 lata. Ich kulminacją była trwająca 13 lat wojna domowa. W jej wyniku zginęło ponad 600 tysięcy ludzi, a prawie siedem milionów – jedna trzecia populacji – uciekło z kraju.

Przez ostatni rok Ahmed al-Szara wydobył Syrię z międzynarodowej izolacji, znacząco osłabił wpływy Iranu i nawiązał kontakt z Zachodem, skąd zaczęły napływać środki na odbudowę zdewastowanego państwa. Jednak Syria wciąż jest wstrząsana przemocą na tle etnicznym. W marcu wojska rządowe dokonały ataków na nadmorskie prowincje zamieszkałe przez Alawitów – członków grupy religijnej wcześniej wspierającej Asada; w lipcu doszło również do aktów przemocy wobec Druzów zamieszkujących prowincję As-Suwajda. Na północy kraju Kurdowie rządzą w autonomicznej prowincji praktycznie odseparowanej od władzy centralnej.

Co udało się osiągnąć nowym władzom w Damaszku? Jak przebiega odbudowa kraju? Czy Syria ma faktycznie szanse, by stać się stabilnym państwem?

Gość: Jagoda Grondecka

---------------------------------------------

To opowieść o kobiecie i zającu. O spotkaniu człowieka z dzikim zwierzęciem.

O uczeniu się języka dzikiej przyrody, zamiast próby opisania jej w języku ludzi. To opowieść o przekraczaniu granic naszych antropocentrycznych nawyków i nieprzekraczaniu granic między światem człowieka i dzikich zwierząt.

Chloe Dalton była wziętą ekspertką do spraw międzynarodowych, kiedy w jej życiu pojawił się zupełnie niespodziewanie maleńki, jednodniowy zajączek.

„Jak wychować zająca” to książka będąca poruszającym opisem spotkania człowieka z dzikim zwierzęciem. To opowieść dająca nadzieję na to, że w świecie zalewanym złymi wiadomościami wciąż można wyobrazić sobie współistnienie.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Chloe Dalton

Książka: „Jak wychować zająca” Chloe Dalton / przekład: Tomasz Bieroń / Wydawnictwo Literackie

---------------------------------------------

Władimir Putin odbył pierwszą wizytę w Indiach od czasu inwazji Rosji na Ukrainę. Na lotnisku w Delhi powitał go osobiście premier Narendra Modi, co jest wyjątkową okolicznością. Podpisano szereg umów handlowych między obu krajami. Indiom zależy na tanich surowcach z Rosji oraz na uzbrojeniu, Rosji zaś zależy na dostępie do ogromnego rynku indyjskiego i potwierdzeniu wiarygodności na arenie międzynarodowej. Prezydent Putin potwierdził, że Rosja będzie wiarygodnym dostawcą energii i pomoże Indiom w budowie elektrowni nuklearnej. Premier Modi przypomniał o dekadach współpracy Indii z Rosją i powiedział, że osiągnięto porozumienie w sprawie strategicznej współpracy do 2030 roku. Jakie są skutki zbliżenia Rosji i Indii? Jak zareagują na nie Stany Zjednoczone i Chiny?

Stany Zjednoczone kontynuują ataki na łodzie przewożące narkotyki na Morzu Karaibskim. Zginęło w nich już ponad 80 osób. W Kongresie toczy się spór o to, czy sekretarz obrony lub dowódca jednej z operacji popełnili zbrodnię wojenną, wydając rozkaz strzelania do rozbitków.

Benjamin Netanyahu zwrócił się do prezydenta Izraela o ułaskawienie od zarzutów korupcji. Proces nie został zakończony, a sam premier twierdzi, że jest niewinny. Dlaczego zatem domaga się ułaskawienia?

Na północy Etiopii trwają walki na tle etnicznym. Rośnie liczba zabitych i wewnętrznych uchodźców. Rośnie również napięcie między Etiopią a Erytreą. Czy w Rogu Afryki zacznie się kolejna krwawa wojna?

Papież Leon XIV w Libanie domaga się sprawiedliwości dla ofiar wybuchu w bejruckim porcie sprzed ponad pięciu lat. Do tej pory nikt nie został pociągnięty do odpowiedzialności za eksplozję, w której zginęło ponad 200 osób. Jak Libańczycy radzą sobie z traumami przeszłości i teraźniejszości?

A także: porwania dla okupu — po co są i o jaki okup chodzi?

Rozkład jazdy: 

(02:43) Agnieszka Kuszewska-Bohnert: Putin z wizytą w Indiach

(23:16) Mateusz Piotrowski: Ataki USA na statki w regionie Karaibów

(43:57) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Okup

(50:21) Podziękowania

(57:03) Adrian Bąk: Bejrut: jak żyć z ciągłą traumą

(1:12:53) Agnieszka Bryc: Netanyahu chce ułaskawienia

(1:35:59) Wojciech Jagielski: Czy czeka nas kolejna wojna w Rogu Afryki?

(1:55:28) Do usłyszenia

---------------------------------------------

Rośnie napięcie w stosunkach między Chinami a Japonią po tym, jak nowa premier Japonii, Sanae Takaichi, zasugerowała w parlamencie, że Japonia może użyć siły wojskowej, jeśli Chiny zaatakowałyby Tajwan. Chiny uważają Tajwan za część swojego terytorium i nie wykluczają użycia siły do – jak to określa Pekin – „zjednoczenia kraju”. Przez ostatnie tygodnie wzmaga się wroga retoryka po obu stronach. Ostatnio doszło do konfrontacji między okrętami służby granicznej niedaleko wysp Senkaku (Chiny nazywają je wyspami Diaoyu), administrowanymi przez Japonię. Od wielu lat trwa spór o te wyspy między obu krajami, a Tajwan znajduje się zaledwie 160 kilometrów od tych wysp.

Co jest powodem wzrostu napięcia? Jakie cele w stosunkach z Chinami przyświecają obecnie nowym władzom w Japonii? I czy ten spór dyplomatyczny może wymknąć się spod kontroli?

Gość: Michał Bogusz

---------------------------------------------

„Polka. Słowo, w którym tkwi życie. Chwyciłam się go jak obietnicy” – pisze o swojej babce, Apolonii Machczyńskiej-Świątek, jej jedyna wnuczka, Grażyna Plebanek.

Apolonia Machczyńska-Świątek w czasie II wojny światowej ukrywała Żydów, którym udało się uciec przed likwidacją getta w Kocku. W styczniu 1943 roku została zastrzelona przez Niemców. Dzięki zeznaniom jednej z uratowanych Żydówek, Rywki Goldfinger, została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.

O Apolonii, przez najbliższych nazywanej Polą, napisano i powiedziano bardzo dużo. Zawsze w kontekście jej śmierci — śmierci męczeńskiej, pomnikowej. A Grażyna Plebanek napisała książkę o jej życiu. Choć, jak przyznaje, było to trudne: „Bo babka umierała wiele razy. W Annopolu, w miejscu jej egzekucji. W zeznaniach Niemca. W reportażach. Na scenie”.

Kluczem do napisania opowieści o babce w świetle jej życia, a nie w cieniu śmierci, było wyzwolenie jej historii z tragicznego mitu, w którym to nie ona decydowała o swoim losie, lecz została złożona w ofierze.

Grażyna Plebanek podążała tropem słów i zdań, w których był ruch i życie.

Dlatego o jej książce „Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek” najlepiej rozmawiać w ruchu. Tak właśnie zrobiłyśmy, umawiając się na spacer po Brukseli, mieście, w którym autorka mieszka od 20 lat.

Opowieść o Brukseli – mieście w ruchu, w ciągłej przebudowie, gwarnym, hałaśliwym i zachwycającym – przeplata się z opowieścią o życiu Apolonii, Poli, Polki.

Prowadzenie: Agata Kasprolewicz

Gość: Grażyna Plebanek

Książki:

„Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek” / Wydawnictwo Agora

„Bruksela. Zwierzęcość w mieście” / Wydawnictwo Wielka Litera

---------------------------------------------

Papież Leon XIV z pierwszą zagraniczną wizytą udaje się do Turcji, gdzie czeka na niego prezydent Erdoğan. W jaki sposób Erdoğan wzmacnia rolę Turcji na arenie międzynarodowej? Jakie są jego cele na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza w Syrii i Gazie, w wojnie Rosji z Ukrainą i w stosunkach z Ameryką? I dlaczego jego popularność w kraju wydaje się słabnąć, a opozycja – mimo prześladowań – rośnie w siłę?

Komisja Europejska uznała, że Gruzja coraz bardziej oddala się od członkostwa w Unii. Dlaczego po roku protestów antyrządowych władza nie ma się czego obawiać? Czy demokracja w Gruzji odchodzi w niepamięć?

Na północy Nigerii kolejna fala porwań uczniów. Czy w kraju – jak mówi prezydent Trump – rzeczywiście ma miejsce „ludobójstwo chrześcijan”? Na czym polegają główne konflikty społeczne w Nigerii i dlaczego tak trudno je rozwiązać?

Zwycięzca wyborów w Czechach Andrej Babiš przedstawił nowy rząd złożony z przedstawicieli partii do niedawna uważanych za krytykujące system. Czy Czechy, wzorem słowackiego sąsiada, zmienią się w kraj sceptyczny wobec Unii i niechętny pomaganiu Ukraińcom?

Mózg człowieka rozwija się w pięciu fazach wiekowych. Co się z nami dzieje w kolejnych fazach i dlaczego tego typu badania mogą mieć konkretny wpływ na jakość ludzkiego życia?

Rozkład jazdy: 

(02:34) Karol Wasilewski: Erdogan – gracz globalny

(35:24) Paweł Boguszewski: Mózg – największy skarb i największa niewiadoma człowieka

(1:05:02) Podziękowania

(1:11:51) Marcin Żyła i Remi Adekoya: Czy w Nigerii ma miejsce „ludobójstwo chrześcijan”?

(1:26:46) Tomasz Maćkowiak: Jakie Czechy z nowym rządem?

(1:45:10) Stasia Budzisz: Gruzja – po roku protestów coraz dalej od UE

(2:06:23) Do usłyszenia

---------------------------------------------